Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

        Khoâng ngôø

    SÏôn Taây, ngaøy 18.10.1990
Saùng nay mình ñeán Tuy Loäc daâng thaùnh leã ñoàng teá vôùi cha xöù nhaân ngaøy boån maïng hoï ñaïo. Nhaø thôø nhoû xíu, khoâng coù phoøng thaùnh. AÙo leã doïn ngay treân baøn thôø. Mình ñang maëc aùo, thì cha xöù gheù tai noùi nhoû:
- Pioâ giaûng nhaù.
- ... Daï.
  Mieäng thì daï, maø loøng thì baên khoaên: coù neân giaûng ôû ñaây khoâng? Ñieàu gì neân noùi, ñieàu gì neân suy gaãm moät mình? Noäi dung baøi Tin Möøng hoâm nay laø Leân ñöôøng truyeàn giaùo. Mình khoâng daùm noùi chuyeän truyeàn giaùo hoâm nay, neân chæ duyeät laïi moät khuùc truyeàn giaùo hoâm qua: Vaán ñeà thôø cuùng toå tieân. Deïp baøn thôø oâng baø laø moät sai laàm coù taàm möùc chieán löôïc, nhöng laø moät sai laàm gaàn nhö khoâng theå traùnh ñöôïc. Lyù do:
1. Luùc aáy hai neàn vaên hoùa Ñoâng Taây môùi gaëp nhau, khoâng theå hieåu ñöôïc nhau. Baø Pearl Buck minh chöùng ñieàu ñoù baèng caâu chuyeän sau ñaây. Coù moät oâng Taây vaøo moät nhaø haøng ôû Thöôïng Haûi ñeå  aên côm Taøu sau khi ñaõ ñöôïc ôû nhaø Taây. OÂng Taây ñang aên ngon mieäng, thì boãng khöïng laïi, lôïm gioïng... ÔÛ baøn keá beân, moät thöïc khaùch Taøu laâu laâu laïi nhoå nöôùc boït xuoáng saøn gaïch hoa. Caàm loøng khoâng ñöôïc, oâng Taây beøn leân lôùp:
 - Ngöôøi Taøu dô daùy quaù! Nhoå nöôùc boït xuoáng ñaát laø baát lòch söï, laø laøm maát veä sinh chung.
 - Nöôùc boït baån, neân ngöôøi Taøu phaûi nhoå xuoáng ñaát. Nhö theá laø ñuùng. Coøn ngöôøi da traéng caùc oâng laïi nhoå nöôùc boït vaøo trong khaên, goùi laïi, roài caát trong tuùi quaàn! Nhö theá môùi maát veä sinh...
 - ?!...
 Caùc vò thöøa sai thôøi aáy khoâng theå hieåu noåi danh töø ÑAÏO vaø ñoäng töø THÔØ trong tieáng Vieät Nam. ÑAÏO ñoái vôùi hoï chæ coù moät nghóa laø TOÂN GIAÙO. Ñoäng töø THÔØ hoï chæ daønh cho Thieân Chuùa maø thoâi. Coøn trong tieáng Vieät Nam thì ÑAÏO vöøa coù nghóa laø TOÂN GIAÙO, vöøa coù nghóa laø caùch ñoái xöû: Ñaïo vua-toâi, ñaïo cha-con, ñaïo vôï-choàng, ñaïo baèng-höõu... Ñoäng töø THÔØ trong tieáng Vieät Nam vöøa coù nghóa laø toân kính Thöôïng Ñeá vaø Thaàn Thaùnh, vöøa coù nghóa laø trung thaønh, chung thuûy, hieáu thaûo... Daân trung thaønh vôùi vua, vôï chung thuûy vôùi choàng, con hieáu thaûo vôùi cha meï, ñeàu coù theå duøng moät ñoäng töø THÔØ. OÂng Phaïm Vaên Trò ñaõ nhaéc nhôû Toân Thoï Töôøng nhö sau:     
  Anh hôõi, Toân Quyeàn, anh coù bieát:    
  Toâi ngay THÔØ chuùa, gaùi THÔØ choàng?
ïÑaïo Coâng giaùo laø ñaïo ñoäc thaàn, neân caùc vò thöøa sai khoâng theå cho thôø oâng baø ñöôïc. Chæ thôø moät mình Chuùa maø thoâi (Lc 4,8; Ñnl 6,13). Caùc vò thöøa sai laàm laø theá, maø ñuùng cuõng laø theá.
  2. Thôøi aáy ngöôøi ta tin oâng baø veà aên ñoà cuùng cuûa con caùi. Nieàm tin naøy ñöôïc theå hieän roõ reät trong ngaøy xaù toäi vong nhaân. Coù nhöõng baø ñaïo ñöùc naáu moät noài chaùo lôùn, cho hai ñaày tôù khieâng. Coøn baø thì ñi theo, muùc töøng muoãng chaùo ñoå vaøo laù mít ñeå hai beân ñöôøng. Ñoù laø phaàn boá thí baø daønh cho nhöõng linh hoàn moà coâi.Nieàm tin naøy khoâng phuø hôïp vôùi giaùo lyù Coâng giaùo, neân ngöôøi theo ñaïo Chuùa khoâng ñöôïc cuùng côm cho ngöôøi quaù coá. Töø ñoù sinh ra bieát bao hieåu laàm giöõa ngöôøi ñaïo vaø ngöôøi löông. Ngöôøi löông traùch ngöôøi ñaïo laø baát hieáu. Coøn ngöôøi ñaïo thì khoâng nhöõng khoâng baát hieáu maø coøn nhôø caû Giaùo hoäi baùo hieáu hoä mình baèng caùch xin hoï ñaïo daâng leã caàu nguyeän cho oâng baø, cha meï... Luùc aáy caám cuùng gioã laø ñuùng. Ngaøy nay caùc Giaùm muïc Vieät Nam ñaõ ñieàu chænh laïi toaøn boä vieäc thôø cuùng oâng baø. Thôø cuùng oâng baø laø vaên hoùa daân toäc vaø ngöôøi tín höõu ñöôïc tích cöïc tham gia moïi nghi leã thôø cuùng oâng baø...
   Baøi giaûng cuûa mình laøm moïi ngöôøi chöng höûng, ngô ngaùc...
Mình ôû laïi aên côm vôùi hoï ñaïo. Cha xöù khoâng noùi gì veà baøi giaûng. Giaùo daân cuõng chaúng phaùt bieåu gì. Baøi giaûng rôi toõm xuoáng soâng...

  Sôn Taây, ngaøy 26.10.1990
Mình ñang söûa soaïn ñi aên côm, thì baø phöôùc gheù tai, noùi nhoû:
- Cha coù khaùch.
- Ai theá?
- Boán oâng... ôû Tuy Loäc
- Cheát cha toâi roài. Chaéc laø coù vaán ñeà. Chò coù ñoaùn ñöôïc laø hoï muoán gì khoâng?
- Con khoâng bieát. Hoï noùi laø hoï muoán trao ñoåi vôùi cha veà baøi giaûng cuûa cha ñaáy.
- Baøi giaûng cuûa toâi hieàn khoâ aø! Chuyeän moät traêm naêm veà tröôùc aáy maø.
- Cha ra ñi! Con böng nöôùc ra sau.
Mình ñi thaät chaäm, vaø muoán coù moät khoâng gian voâ taän, ñeå ñi maõi maø khoâng tôùi...
- Chaøo linh muïc.
- Chaøo caùc oâng.
- Baøi giaûng cuûa linh muïc ñöôïc thu baêng, phoå bieán khaép xaõ. Chuùng toâi khoâng ñi leã, maø cuõng ñöôïc nghe.
- Caùc oâng thaáy coù vaán ñeà gì khoâng? Ai thu baêng thì toâi khoâng heà hay bieát. Neáu toâi bieát thì toâi khoâng cho thu baêng.
- Baøi giaûng cuûa linh muïc coù raát nhieàu vaán ñeà maø töø xöa ñeán nay chuùng toâi chöa ñöôïc bieát.
- Quyù oâng coù theå cho toâi bieát nhöõng vaán ñeà ñoù khoâng? Toâi chæ chaân thaønh nhaéc laïi nhöõng chuyeän hieåu laàm giöõa löông vaø giaùo trong quaù khöù maø nay thì khoâng coøn nöõa. Löông giaùo ñaõ hieåu nhau nhieàu, maø cuõng thöông nhau nhieàu roài.
- Chaéc linh muïc coù baên khoaên veà vieäc chuùng toâi ñeán thaêm linh muïc hoâm nay. Toâi xin noùi ngay ñeå linh muïc an taâm. Nhôø baøi giaûng cuûa linh muïc, chuùng toâi môùi hieåu taïi sao ngöôøi Coâng giaùo khoâng thôø cuùng toå tieân. Baây giôø hieåu roài, chuùng toâi ñeán ñaây ñeå xin... hoïc ñaïo.
- Nghóa laø caùc oâng muoán theo ñaïo Chuùa?
- Neáu ñaïo Coâng giaùo cho thôø cuùng oâng baø, thì khoâng coù gì thaéc maéc nöõa.
- Raát tieác laø toâi saép veà roài. Nhöng khoâng sao, taàm ñaïo vôùi ai maø chaû ñöôïc...
Giaõ töø boán oâng, loøng thöông meán voâ vaøn.

  Caø Mau, ngaøy...
Mình vöøa töø B.H. veà. Hai ngaøy roøng raõ cho moät leã gioã. Ai naáy meät khôø, nhöng vui nhö vôù ñöôïc vaøng. Baø Baûy Hoù bò lao phoåi. Baø ñöôïc caùc dì phöôùc röûa toäi tröôùc khi cheát chöøng moät thaùng. Baø traên troái cho choàng con:
  - Phaûi môøi oâng cha ñeán taän nhaø laøm leã cho toâi.
Lôøi traên troái laø linh thieâng, ñaõ ñöôïc thi haønh troïn veïn.Hai thaùnh leã ñoàng teá ñöôïc cöû haønh trong moät ngoâi nhaø khoâng coù toân giaùo. Choàng con, thaân nhaân, xoùm gieàng xeáp haøng hai vaø nieäm höông theo söï höôùng daãn cuûa dì Marie. Raäp raøng. Trang troïng. Coù tieáng xuø xì:
 - Ñaïo Thieân Chuùa cuõng thaép nhang, cuõng xaù laïy nhö tuïi mình, nhöng hoï laøm raäp raøng, ñeïp hôn tuïi mình. Baø Baûy söôùng thieät ta!...
ïSau thaùnh leã, sau côm chieàu, ñoaøn Caø Mau ñöôïc phaân taùn moûng ñi tìm choã nguû daøi daøi trong xoùm. Möôøi Raâu vaø mình chun voâ nguû chung moät giöôøng. Dì Marie vaø vaøi ba baø hieàn maãu thì voâ phoøng trong. Baø chuû nhaø ñon ñaû
 .- Chuùc hai oâng cha nguû ngon. Toâi phaûi thöùc suoát ñeâm nay ôû beân nhaø ñaùm. Toâi ñi nghen!
 - Caùm ôn chò Hai.
Saùng nay röûa maët chöa kòp saïch, thì tuïi ca ñoaøn ñaõ bu laïi vaø meùc nhoû:
  - Ñeâm qua chò Hai khoâng bieát tuïi con nguû ôû ñaây, neân noùi toaùng leân: Tao laøm boä töø giaõ hai oâng cha, roài tao ghình moät tieáng ñoàng hoà xem coù con meï naøo chun voâ muøng oâng cha hay khoâng?...
- Chò Hai coøn nhaän xeùt: OÂng cha lôùn thì khoâng goái ñaàu...- Coøn anh Hai thì höùa: Toâi seõ voâ ñaïo oâng cha...