Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

      Giaøu - ngheøo: voøng laån quaån

 Sôn Taây, ngaøy... 1989
Hoâm nay mình trôû laïi Nhaø Chung Sôn Taây sau 35 naêm xa caùch. Nhaø Chung vaéng hoe: Cha Giaùm quaûn ñi daïy hoïc ôû Chuûng vieän Haø Noäi chöa veà; moät mình cha quaûn lyù lo toan traêm chuyeän, cöù chaïy nhö côø loâng coâng. Mình laø khaùch cuûa toøa nhaø vaéng nhö chuøa Baø Ñanh. Bô vô! Boãng coù ngöôøi laï ngaáp ngheù ôû cöûa. Moät coâ gaùi tuoåi ñoâi möôi. AÙo sô mi traéng, quaàn ñen, e leä, thaäp thoø...
- Môøi voâ!
- Con xin chaøo cha!
Naøng khuùm nuùm ñaët leân baøn moät caùi ñóa vôùi moät boïc ñöôøng Cuba traéng muoát.
- Cha quaûn lyù baûo con laø cha töø trong Nam môùi veà thaêm ñòa phaän. Con chæ coù moät tí quaø nhoû moïn ñeå bieáu cha.
- ÔÛ trong Nam chöa bao giôø cha ñöôïc xaøi ñöôøng traéng nhö theá naøy.
- Cha cöù noùi vaäy! ÔÛ trong Nam söôùng quaù: ñöôïc caû ñaïo laãn ñôøi. Côm ngon, aùo ñeïp, nhaø thôø leã naøo cuõng ñaày ngöôøi.
  - ÔÛ trong Nam sung söôùng, mai moát xuoáng hoûa nguïc heát. Coøn chuùng con ngheøo khoå, thì seõ leân thieân ñaøng caû giöôøng laãn chieáu.
- Chuùng con ngheøo quaù! Anh em cöù caõi nhau hoaøi! Maát caû ñôøi naøy laãn ñôøi sau.
- Ñöøng noùi theá!
  Mình nghó buïng: Naøng noùi thaät hay naøng noùi kieåu caùch? Coøn mình thì chæ noùi ñuøa.

   Hieàn Quan, ngaøy... 1989
Chuù Ñoâng vöøa ñöa mình ñi thaêm moät voøng caùc hoï ñaïo. Xöù ñaïo cuûa chuù traûi roäng treân khaép hai huyeän. Ñeán hoï ñaïo naøo cuõng ñöôïc chaøo hoûi gioáng heät nhau: moät maâm bia, moät maâm nöôùc ngoït; vaøi hoäp söõa vaø vaøi kyù traø. ÔÛ choã naøo mình cuõng ñaùp leã baèng nhöõng buoåi ngoài toøa coøng caû löng. Nhöng coù moät moùn quaø laøm mình thích thuù maø khoâng ai bieát, ñoù laø caâu chuyeän giaûi nghóa caâu noùi cuûa coâ gaùi Sôn Taây Chuùng con ngheøo quaù. Anh em caõi nhau hoaøi Caâu chuyeän nhö sau: Coù moät oâng boá khi cheát ñeå laïi cho hai ñöùa con moät saøo vöôøn (chöøng 350m2) vaø moät buïi tre. Con caû laø gaùi höôûng buïi tre. Con UÙt laø trai neân ñöôïc höôûng baát ñoäng saûn laø maûnh vöôøn. Hai quyeàn lôïi phaùt trieån ngöôïc chieàu. Bôûi theá môùi coù cuoäc ñoái thoaïi trieàn mieân sau ñaây: - Chò phaûi ñoán boû buïi tre ñi, thì em môùi troàng troït ñöôïc. Caùi vöôøn thì nhoû nhö caùi baøn tay eách, coøn caùi buïi tre cuûa chò thì söøng söõng nhö caùi nuùi, aên heát maàu môõ cuûa ñaát. Vöôøn nhö vaäy thì em coøn laøm aên gì ñöôïc nöõa. - Buïi tre boá ñeå laïi cho toâi, ñeå toâi coù caùi maø soáng. Nay baùn moät caùi maêng, mai baùn moät caây tre, laáy tieàn boû oáng ñeå döôõng giaø. Baây giôø caäu baét toâi ñoán heát buïi tre, thì coù khaùc gì caäu gieát toâi. Quyeàn bính ñaïo ñôøi chaúng ai phaân xöû ñöôïc vuï naøy. Keát quaû cuoái cuøng laø caû hai chò em ñeàu khoâng daùm ñi xöng toäi vaø röôùc leã. Hai chò em chaúng nhìn ñöôïc maët nhau, nhöng vaãn haèng ngaøy göûi lôøi cho nhau qua böùc vaùch Baù Linh  Chuùng con ngheøo quaù. Anh em caõi nhau hoaøi laø theá ñaáy. Mình ñau xoùt nhôù laïi lôøi cuûa Victor Hugo maø mình ñaõ löôïm ñöôïc, trong cuoán höõng keû khoán cuøng:
Ngheøo vaø doát laø moät caëp vôï choàng ñeû ra muoân vaøn toäi aùc. Maø ñaõ ngheøo thì phaûi chòu doát. Theá môùi ñoäc.

   Caø Mau, ngaøy... 1995
 Mình ñang ñöùng noùi chuyeän vôùi anh Ba Hieán thì coù boán baø phöôùc töø ngoaøi coång tieán vaøo. Vui nhö teát. Noùi chuyeän nhö saùo. Hoï ñeán thaêm cha quaûn haït tröôùc khi ñi noâng tröôøng ñeå phuïc vuï leã Giaùng Sinh. Hoï vaãn leân ñöôøng nhö theá ñoù. Anh Ba gaëp moät ma-xô ñoàng höông, beøn phaán khôûi baùo tin:
  - Naêm nay Ban-Meâ-Thuoät thaát caø pheâ döõ doäi. Nhöng khoâng sao, hoï vaãn coøn giaøu laém.
- Nhaø naøo cuõng saém Dream.
- Thanh nieân, thieáu nhi thì ñua nhau haùt karaokeâ.
- Coù khi tuïi noù haùt ñeán moät hai giôø khuya. Rieát roài boû ñaïo. Leã saùng baây giôø chæ coøn oâng giaø baø giaø. Kinh teá leân, thì toân giaùo xuoáng doác.
Mình nghó buïng: baø phöôùc naøy noùi kyø quaù aø! Nhöng boãng mình buoät mieäng:
- No thaân aám caät, daâm daät khaép nôi. Ñoùi quaù thì khoâng giöõ ñaïo, vieän lyù do coù thöïc môùi vöïc ñöôïc ñaïooï. Khi no thì lo ñuù ñôûn, khoâng giöõ ñaïo ñöôïc! Caùi voøng laån quaån! Ñuùng laø caùi voøng laån quaån. Thoâng ñieäp Söù vuï Ñaáng Cöùu Ñoä day döùt vì noãi thoáng khoå cuûa ba phaàn tö nhaân loaïi ngheøo ñoùi, nhöng cuõng than phieàn raèng caùc nöôùc ñaõ phaùt trieån laïi ngheøo veà luaân lyù.

   Caùi Raén, ngaøy... 1995
Hoâm nay mình ngoài nghe loùm maáy oâng giaùo daân soàn soàn toû veû thoâng minh keå chuyeän ñoù ñaây.
  - OÂng cha ñoù hay thieät. OÂng leân Saøi Goøn kieám ñöôïc moät nhaø kinh doanh môøi veà laøm nhaø maùy eùp daàu ngay taïi hoï ñaïo, kieám ñöôïc coâng aên vieäc laøm cho maáy chuïc giaùo daân. AÊn côm nhaø maùy, moãi thaùng laõnh naêm traêm ngaøn. Ham heát bieát! - Coøn oâng coá M. ôû K.K. rinh veà moät maùy caøy to toå boá, caøy cho giaùo daân, ñeán muøa gaët môùi thu tieàn. Ai thaát thì cho luoân. Chôi baûnh thieät! - OÂng coá beân vôï toâi thì xaây lôùp hoïc tình thöông. Hoïc sinh ñöôïc mieãn phí, laïi coøn ñöôïc moãi naêm moät boä ñoà. Caâu chuyeän cöù theá maø phaêng tôùi. Moät danh saùch haøng chuïc linh muïc thaùo vaùt vaø naêng ñoäng. Mình thaáy xaáu hoå quaù chöøng, vì trong danh saùch daøi thooøng aáy khoâng coù teân cuûa mình. So vôùi anh em thì mình chaúng baèng ai. Mình hôøn gioãi vôùi Chuùa, mình maëc caûm vôùi giaùo daân. oâCha sôû cuø laànoï, khoâng bieát coù ai noùi veà mình nhö theá khoâng nhæ? Mình muoán goàng mình leân möôïn tieàn mua moät caùi maùy caøy ñeå giaûi toûa noãi tuûi hoå. Nhöng ai quaûn lyù kyõ thuaät, ai quaûn lyù tieàn baïc? Loã hay lôøi? Lôøi thì chöa bieát, nhöng loã thì laáy tieàn ñaâu maø buø? Quaù taàm tay. Beá taéc. Thua. Maëc caûm vaãn coøn ñoù. Maøn ñeâm buoâng xuoáng. Gioù töø soâng thoåi vaøo môn man laøn da maët. Nhìn leân baàu trôøi, sao moïc chi chít. Mình thaû hoàn theo gioù. Hoàn vôøi vôïi nhö sao... Khoâng coøn maëc caûm töï ti, mình ñoïc kinh toái. Trong phaàn saùm hoái mình söïc nhôù lôøi caên daën cuûa Ñöùc Gioan Phaloâ II trong Thoâng ñieäp Söù vuï Ñaáng Cöùu Ñoä: Söù vuï cuûa Giaùo hoäi khoâng phaûi laø tröïc tieáp haønh ñoäng treân bình dieän kinh teá, kyõ thuaät, chính trò, hoaëc ñoùng goùp vaät chaát cho vieäc phaùt trieån, nhöng söù vuï ñoù thieát yeáu heä taïi vieäc mang laïi cho caùc daân toäc khoâng phaûi caùi sôû höõu nhieàu hôn nhöng laø caùi oieän höõu toát hôn. Ñöùc Giaùo Hoaøng cuõng khoâng queân nhaéc laïi lôøi tuyeân boá cuûa Hoäi ñoàng Giaùm muïc Myõ chaâu Latinh taïi Puebla: Vieäc phuïc vuï con ngöôøi toát ñeïp nhaát laø loan baùo Tin Möøng, coâng vieäc ñoù giuùp cho con ngöôøi ñöôïc trieån nôû nhö con caùi Thieân Chuùa, giaûi thoaùt con ngöôøi khoûi nhöõng baát coâng vaø thuùc ñaåy coâng vieäc phaùt trieån toaøn dieän con ngöôøioï. Mình caàu chuùc anh em linh muïc taøi ba thaønh coâng trong vieäc choáng ñoùi giaûm ngheøo. Mình cuõng caàu nguyeän cho nhöõng linh muïc khoâng coù taøi nhö mình ñöôïc an taâm rao giaûng Ñöùc Gieâsu, bôûi chính Ngaøi laøm cho ngöôøi ngheøo ñöôïc haïnh phuùc. Cuõng chính Ngaøi laøm cho ngöôøi giaøu bieát quaûng ñaïi chia seû taøi nguyeân cho ngöôøi ngheøo vaø coi ngöôøi ngheøo nhö laø aân nhaân cuûa mình.