Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

  Ñöùc Phaät meán yeâu

   Caàn Thô, ... 1965
Legio Mariae môøi mình ñi keû lieät. Keû lieät laø moät baø giaø treân taùm möôi tuoåi. Baø xin ñöôïc röûa toäi. Mình hoûi baø veà moät soá ñieåm giaùo lyù goïi laø  ânhöõng ñieàu caàn kípï. Röûa toäi xong, baø ngöôùc maét nhìn mình moät caùch thaønh khaån.
  - Cha ôi, toâi theo ñaïo Phaät töø nhoû. Toâi thöông Ñöùc Phaät quaù. Baây giôø toâi theo Chuùa, cha cho toâi giöõ baøn thôø Ñöùc Phaät nha!
 Môùi 29 tuoåi ñôøi vaø moät tuoåi muïc töû, mình thaáy boái roái tröôùc moät yeâu caàu nhö theá. Boãng mình nhôù ñeán thaày Luca Huy. Thaày Luca Huy daïy mình raèng:
 - Phaûi toân troïng ñaïo Phaät, phaûi kính troïng Ñöùc Phaät ï.
Chính thaày Huy cuõng coù moät töôïng Phaät ñeå treân baøn vieát. Baø cuï naên næ:
 - Ñöùc Phaät toát laém cha aï. Toâi thöông Ngaøi laém.
 - Toâi ñeà nghò vôùi baø theá naày: Chuùa thì ñeå trong loàng kieáng, coøn Ñöùc Phaät laø hieàn nhaân thì ñeå ôû keá beân Chuùa. Baø chòu khoâng?
- Toâi chòu vaäy ñoù.
- Baø cöù thöông Ñöùc Phaät ñi. Toâi cuõng thöông Ngaøi nöõa.

  Caàn Thô, ...1965
 Hoâm nay mình leân Toøa Giaùm muïc.
 - Thöa Ñöùc cha, hoâm qua con röûa toäi cho moät baø cuï ñaïo Phaät. Baø xin giöõ baøn thôø Phaät. Con bieåu baø ñeå töôïng Chuùa trong loàng kính ôû choã quan troïng nhaát trong nhaø, coøn töôïng Phaät thì ñeå ôû keá beân. Baø tin Chuùa laø Ñaáng cao caû, nhöng baø thöông Ñöùc Phaät quaù.
 - Ñöôïc laém! Cha coù saùng kieán hay.
 Mình ra veà, taâm hoàn nheï phôi phôùi.

  Nuùi Sam, ... 1969
 Mình cuøng vôùi lôùp ñeä töù leân caém traïi ôû Nuùi Sam. Nuùi Sam vöøa huøng vó vöøa huyeàn bí. Thaày troø leo treøo thoûa thích. Chuïp hình lia lòa. Vaø vieáng Chuøa. Ni sö thì hieàn nhö caây coû, hoïc troø mình thì nghòch nhö ma. Chuøa chieàn ñang yeân tónh boãng roän leân nhö hoäi chôï. Caùc ni sö khoâng giaän hôøn, khoâng xua ñuoåi. Döôøng nhö caùc ngaøi thöông meán hoïc troø cuûa mình hôn caû chính mình. Caùc ngaøi mæm cöôøi ñoä löôïng tröôùc nhöõng troø chôi quyû quaùi cuûa chuùng. Chuøa chieàn laø theá: thieân nhieân yeân tónh; taâm hoàn yeân tónh. Ñaêng sôn chaùn thì haï sôn. Haï sôn ñeå daâng thaùnh leã. Daâng thaùnh leã ôû ñaâu? Mình voâ chính ñieän.
  - Thöa ñaïi ñöùc, trong chuøa coù choã naøo thuaän tieän, ñaïi ñöùc cho toâi möôïn chöøng nöûa giôø ñeå toâi daâng thaùnh leã ñöôïc khoâng?
 - ÔÛ ñaây thì khoâng tieän. ÔÛ ngoaøi coång coù moät phoøng khaùch roäng laém, linh muïc coù theå ôû ñoù vaø daâng leã töï nhieân.
  Chuøa cho möôïn baøn ñeå laøm baøn thôø. Ñeøn cuûa chuøa, hoa cuûa chuøa, chuoâng cuûa chuøa, chæ coù mình laø cuûa Chuùa. Laàn ñaàu tieân trong ñôøi, mình daâng thaùnh leã trong khuoân vieân nhaø chuøa. Chuùa ngöï ôû ñaây vaø chaéc chaén Chuùa yeâu thöông nôi naøy. Töø phoøng khaùch mình giang tay caàu nguyeän, maét nhìn leân cao nhöng vaãn lo ra nhìn veà chính ñieän. ÔÛ ñoù töôïng Phaät to lôùn ngoài thieàn giöõa röøng höông nhang, yeân tónh, thaân thöông.

  Caàn Thô, ...
  Mình ñang böôùc voäi treân leà ñöôøng Nguyeãn Traõi. Moät chieác Jeep oâm saùt leà, thaéng keùt moät caùi.
  - Linh muïc ñi ñaâu ñaây?
 - Toâi veà Caàu Xeùo.
 - Leân ñaây, toâi ñöa veà ñoù cho.
 Ñaïi ñöùc Thích T.N., moät oâng sö treû trung vaø oàn aøo. Nhö tuïi mình, cuõng caém traïi, cuõng nhaûy coø coø, cuõng thuït daàu... OÂng môøi mình moät ñieáu Salem. Cay cay, the the. Mình hoûi cuøng vôùi khoùi Salem.
 - Ñaïi ñöùc ôi, hoûi chôi nheù, beân chuøa coøn caám saùt sanh khoâng?
 - Coøn chôù, giaùo lyù caên baûn ñaáy.
 - Ñuøa theâm tí nöõa nheù. Neáu Ñaïi ñöùc laøm Boä tröôûng Boä Y teá thì Ñaïi ñöùc coù ra leänh caám saùt truøng khoâng? Neáu Ñaïi ñöùc laøm Boä tröôûng Boä Noâng nghieäp thì coù caám xòt thuoác raày naâu khoâng? Taát caû ñeàu laø saùt sanh ñaáy.
- Hì... Hì... caùi ñoù môùi keït ñaáy.
  Töông quan giöõa mình vaø Thích T.N. laø theá: chaân tình côûi môû vaø ñoâi khi cuõng teáu ra troø. OÂng maëc aùo naâu, mình maëc aùo ñen. Nhöng caû hai phuïc vuï giôùi treû trong moâi tröôøng hoïc ñöôøng. Mình thích ñi boä, coøn oâng thì thích laùi xe Jeep. Heã cöù gaëp nhau thì mình laïi leân ngoài xe Jeep vôùi oâng, laïi phì phaø Salem vôùi oâng. Khaùc linh ñaïo, nhöng cuøng laø ngöôøi.

   Ñaàm Dôi, ... 1974
  Laàn ñaàu tieân mình ñi Ñaàm Dôi ñeå töø ñoù tìm ñöôøng ñi Baøu Sen. Trôøi ñaõ xeá maø Ñaàm Dôi thì chöa thaáy ñaâu. Ñöôøng moøn coû moïc laáp caû loái ñi. Mình baét ñaàu caûm thaáy ôùn laïnh. Khoâng bieát ñeâm nay mình seõ nguû ôû phöông nao? Phía beân phaûi aån hieän moät ngoâi chuøa, chuøa Phaät giaùo Tònh Ñoä. Thaáy ngoâi chuøa thaáp thoaùng sau vöôøn caây, loøng mình aám haún laïi. Mình vaãn ñi, ñi veà Ñaàm Dôi nhöng vaãn töï nhuû: neáu khoâng tìm thaáy Ñaàm Dôi, mình seõ trôû laïi ngoâi chuøa naøy xin côm aên vaø xin choã nguû. Chuøa naøo cuõng theá: chan chöùa tình ngöôøi. Coù moät ngöôøi naøo ñoù noùi nhoû beân tai mình:  âÑeâm hoâm lôõ ñöôøng, voâ nhaø thôø thì chöa bieát theá naøo, chöù voâ chuøa thì chaéc chaén coù côm chay vaø coù moät boä vaùn ñeå nguûï. Caâu noùi laøm mình ngheït thôû, nhöng döôøng nhö cuõng coù theá thaät. Coøn taïi sao, thì phaûi lyù giaûi laâu daøi.

  Caø Mau, 20.7.1975
  Sau buoåi thuyeát trình cuûa oâng chuû tòch Maët traän tænh, mình ra haønh lang ñöùng hoùng maùt. ÔÛ ñoù ñaõ coù moät boùng aùo naâu: Ñaïi ñöùc Thích T.M. Löng daøi vai roäng, ñaïi ñöùc T.M. gioáng nhö boá mình ngaøy xöa. Bôûi theá duø môùi sô ngoä, maø mình ñaõ caûm thaáy gaàn guõi vaø thaân thöông. Mình ñöùng saùt beân ñaïi ñöùc, trao ñoåi vaø taâm tình. ... Töø buoåi noùi chuyeän aáy mình khaúng ñònh raèng Lôøi Chuùa khoâng bao giôø bò xieàng xích. Mình ghi ôn ñaïi ñöùc Thích T.M. nhö moät baäc thaày.

   Caùi Raén, 14.1.1995
 Saùng nay mình gheù thaêm baø Hai Chieáu. Baø ñaõ 88 tuoåi roài maø trí khoân vaãn coøn minh maån, vaãn coøn noùi chuyeän khoâi haøi. Mình hoûi baø ñuû chuyeän, keå caû chuyeän thôøi con gaùi cuûa baø. Baø keå:
  - Hoài oâng toâi cöôùi toâi, ba ghe ñi ñoùn daâu laän. Maù toâi cho toâi moät con gaø maùi. Noù ñeû 12 tröùng, nôû 11 con. Thaáy maø hamoï.
 - UÛa taïi sao 12 tröùng maø nôû coù 11, baø Hai?
 - Caùi tröùng ñoù khoâng coù troáng maø.
 - Vaäy thì vuït boû phaûi khoâng?
 - Chöøng naøo? Luoäc aên chôù.
 Thaáy baø Hai vui tính quaù, mình taán coâng theâm:
 - Ban ñeâm baø Hai nguû ñöôïc nhieàu khoâng?
 - Nguû ít thoâi.
 - Khoâng nguû ñöôïc thì baø Hai laøm gì?
 - Nieäm kinh cho con chaùu, cho baù taùnh. Nieäm moät traêm, nieäm hai traêm, nieäm ba traêm.  
  - Theá baø Hai coù nieäm cho cha sôû Caùi Raén khoâng?
 - Nieäm chung cho baù taùnh laø ñöôïc roài.
 - Khoâng ñöôïc ñaâu, baø Hai phaûi nieäm rieâng cho toâi moät chuïc hoaëc naêm chuïc gì cuõng ñöôïc.
 - Moâ Phaät moät, moâ Phaät hai... moâ Phaät naêm möôi.
 - Caùm ôn baø Hai nhaù.
- Theâm cho chaùu naêm chuïc nöõa.
 Moâ Phaät moät, moâ Phaät hai... moâ Phaät naêm möôi. Baø Hai coøn muoán nieäm theâm nöõa cho mình. Mình voäi caét ngang.
 - Baø Hai sôï cheát khoâng?
 - Khoâng!
 - Cheát roài baø Hai ñi ñaâu?
 - Bieát ñaâu aø.
 - Baø Hai veà vôùi Chuùa. Baø Hai nhôù caàu nguyeän cho toâi vôùi.
  - Moâ Phaät moät, moâ Phaät hai...