Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

Ñoåi môùi

   Saøi Goøn, ngaøy 1.3.1999
Hoâm nay mình ñi thaêm Cha T., moät linh muïc cao nieân nghæ höu. Höu roài, nhöng vaãn coøn theøm coâng taùc muïc vuï, vaãn coøn ham ñoïc vaø vieát, vaãn thoâng minh vaø khaû kính.
   - Cha ôû ñaâu vaäy?
   - Con ôû Caàn Thô.
   - ÔÛ Caàn Thô, Ñöùc cha cho pheùp röôùc leã treân tay?
   - Vaâng. ÔÛ Caùi Raén cuûa con thì röôùc leã treân tay 100%.
   - Töø ngaøy Toøa Thaùnh cho pheùp röôùc leã treân tay, loøng ñaïo ñöùc vaø loøng toân kính Thaùnh Theå sa suùt nhieàu laém. Haäu quaû cuûa noù thaät laø khoân löôøng. Röôùc leã treân tay laø moät caùch phaù ñaïo raát tinh vi...
Mình tìm caùch ñaùnh troáng laûng ñeå chuyeån ñeà taøi. Nhöng ñi voøng voøng moät laùt, ngaøi laïi quay trôû veà ñeà taøi cuõ. Khi baét tay giaõ töø, ngaøi aân caàn daën doø laàn choùt:
   - Cha ñöøng cho röôùc leã treân tay.
   - Thöa oâng Coá, con veà.
Ngoài treân xe Honda oâm trôû veà trung taâm thaønh phoá, mình hoûi mình: Taïi sao laïi coù chuyeän kyø vaäy nhæ?

ïSaøi Goøn, ngaøy 3.3.1999
Hoâm nay mình coù heïn vôùi Ñöùc cha Maãn. 11 giôø mình ñaõ coù maët ôû Toøa Toång. Mình quyeát taâm ñem chuyeän Röôùc leã treân tay ra meùc... AÊn côm tröa xong, mình baét tay giaõ töø Ñöùc cha. Khi ngoài vöõng vaøng treân xe Honda oâm, mình môùi söïc nhôù laø chöa meùc chuyeän aáy.Töùc theá! Thoâi khoâng theøm meùc nöõa. Cöù ghi khaéc trong loøng ñeå suy gaãm.

Saøi Goøn, ngaøy 4.3.1999
Ñeâm hoâm qua mình chæ nguû 5 tieáng ñoàng hoà, coøn 2 tieáng nöõa thì naèm choûng goïng suy nghó söï ñôøi. Söï ñôøi naèm trong söï ñaïo. Mình gaãm laïi chuyeän xöa ñeå lyù giaûi chuyeän röôùc leã hoâm nay.

1. Cha Lyù Thaønh Truyeàn keå chuyeän
ÔÛ Hoøa Thaønh coù moät cuï giaø caàn cuø laøm aên. OÂng daønh duïm caéc cuûm maáy chuïc naêm môùi döïng ñöôïc moät caên nhaø khang trang. OÂng löïa ñöôïc moät boä coät traøm thaúng baêng, baøo laùng cooùng. Ñoù laø moà hoâi nöôùc maét. Ñoù laø danh döï cuûa moät thaèng ñaøn oâng chaân laám tay buøn. Ñoù laø söï nghieäp cuûa moät ngöôøi cha xöùng ñaùng truyeàn laïi cho con chaùu. Baây giôø nhaém maét cuõng ñöôïc roài. Boãng döng thaèng con ñui muø cuûa oâng khoâng nhìn thaáy giaù trò cuûa boä coät traøm boùng löôõng nhö sôn daàu. Noù mua vaät lieäu veà ñeå moät ñoáng ôû tröôùc saân. Noù seõ ñuùc nhaø töôøng. Caên nhaø coù boä coät traøm thaúng baêng seõ chæ coøn laø nhaø beáp cuûa noù. Noù coi cha noù khoâng ra gì. Töø ñoù oâng toû veû khoâng vui. OÂng khoâng noùi naêng gì heát. Cöù laëng leõ nhö con soø. Con soø ngaäm traùi bom noå chaäm.Thôï xaây cöù laøm vieäc ì xeøo, nhaäu nheït cöù lao xao. OÂng cuï giaø cöù ñi ra ñi voâ, nheách meùp cöôøi mæa. Tôùi giai ñoaïn loùt gaïch boâng thì traùi bom noå. Con soø môû mieäng:
- Loùt gaïch taøu cho aám gioø!
- Nhaø xaây nhö vaäy thì phaûi loùt gaïch boâng môùi töông xöùng ba aï.

- Maøy loùt gaïch boâng cho choù noù æa. Tao döùt khoaùt khoâng cho loùt gaïch boâng.
Coâng trình taïm ngöng. Thaèng con chaïy vaøo nhaø xöù, gaõi tai:
- OÂng Coá cöùu con vôùi. Gaïch boâng mua ñuû heát roài maø cha con khoâng cho loùt. Nhaø nhö vaäy maø loùt gaïch taøu coi sao ñöôïc, oâng Coá.
- Ñeå tao noùi giuøm. Ngöôøi giaø hay baûo thuû laém.
Baây giôø thì thôï ñaõ loùt gaïch boâng. Nhöõng buoåi tröa noùng nöïc, oâng cuï giaø côûi traàn naèm nguû khoø treân neàn gaïch boâng. Chaúng coù con choù naøo daùm ñeán æa...

   ï2. Mình laøm phoù cha Traàn Vaên Long saùu naêm ôû nhaø thôø Chaùnh Toøa Caàn Thô. Luùc aáy coøn laøm leã quay leân. Baøn thôø coù tam caáp. Hai vò thieân thaàn quyø moät goái, moãi vò oâm moät chuøm ñeøn, haàu hai beân. Thaáy khoâng vöøa maét, cha Long cho khieâng hai töôïng thieân thaàn caát vaøo kho. Chöa heát. Treân phoâng cung thaùnh coù hai thieân thaàn ñaép phuø ñieâu. Thaáy khoâng ñeïp maét, cha Long cho ñuïc boû. Saün trôùn cha Long cho queùt sôn laïi toaøn boä. Quaû thaät, nhaø thôø ñeïp hôn tröôùc nhieàu. Saùng suûa. Trang nhaõ. Nhöng coù moät noãi phaãn noä aâm æ vaø laây lan trong hoï ñaïo. Giaùo daân Caàn Thô hieàn laønh nhö doøng soâng Haäu. Hoï khoâng phaûn ñoái, nhöng vaãn cöù xaàm xì sau löng. Mình chæ phaùt giaùc ñöôïc côn phaãn noä hieàn laønh aáy trong moät buoåi noùi chuyeän rieâng tö.
   -Beänh cuûa cha sôû raéc roái laém: Vöøa tieåu ñöôøng, vöøa huyeát aùp cao. Uoáng thuoác trò tieåu ñöôøng thì noái daùo cho anh huyeát aùp cao. Trò beänh taêng-xoâng thì voã beùo anh ñaùi ñöôøng.- Chuùa phaït oång. Ai bieåu deïp thieân thaàn laøm chi?
   - !!...
   3. Moät cha giaø ñoïc baùo roài keå chuyeän.ÔÛ beân Peâru gì ñoù coù moät nhaø thôø nhaän thaùnh Roâcoâ laøm boån maïng. Thaùnh Roâcoâ cöôõi ngöïa. Töôïng sôn maøu loøe leït. Vôùi thôøi gian choàng chaát, maøu loøe leït trôû thaønh maøu nhoâm nham, loang loå. Ngheä thuaät khoâng coøn noùi ñöôïc söï thaùnh thieâng nöõa. Vaû laïi trong ngaønh ñieâu khaéc thì ñöôøng neùt vaø theå khoái môùi quan troïng, maøu saéc laø thöù yeáu. Nhaân dòp truøng tu nhaø thôø, cha xöù cho sôn laïi töôïng thaùnh Roâcoâ. Ngöôøi ngöïa, raâu toùc, quaàn aùo ñeàu ñöôïc sôn baèng moät maøu duy nhaát: maøu kem. Cha xöù taám taéc khen ngôïi: maøu naøy nhaõ laém. Theá môùi laø ngheä thuaät. Ai ngôø... Chieàu hoâm aáy, giaùo daân noåi loaïn, bao quanh nhaø xöù, la heùt om soøm.
   - Treo coå cha xöù leân.
   - Sôn Thaùnh Roâcoâ laïi nhö tröôùc cho chuùng toâi.
Sau ñoù cha xöù nhaän ñöôïc leänh Toøa Giaùm muïc: Rôøi nhieäm sôû trong voøng 24 giôø.
4. Naêm 1971 mình ñeán Naêm Caên. Naêm 1972 mình döïng töôïng Ñöùc Meï. Töôïng Ñöùc Meï laøm baèng xi maêng traéng, cao 1m50. Chaân ñeá laøm taïm baèng thuøng ñaïn roùckeùt. Gaëp con nöôùc rong, saân nhaø thôø ngaäp lai laùng. Baàu trôøi xanh bieác. Maët nöôùc meânh moâng nhö bieån caû. Töôïng Ñöùc Meï ñeïp tuyeät vôøi. Ñöùc Meï gioáng nhö caùnh buoàm traéng ñang vöôït khôi. Meï laø Nöõ Vöông trôøi ñaát, laø Nöõ Vöông bieån khôi. Giaùo ñieåm Naêm Caên seõ theo Meï ra khôi. Mình cöù aâm thaàm höôûng thuï caùi haïnh phuùc tuyeät vôøi aáy cho tôùi moät ngaøy kia... Moät baø giaø bóu moû, noùi toaùng leân ôû tröôùc giaùo ñieåm:
   - Caùi oâng cha naøy baát nhaân thieät, baét Ñöùc Meï ñöùng dang naéng suoát ngaøy. Toäi nghieäp baû!
   Naêm 1980 mình xaây ñaøi vaø döïng töôïng Ñöùc Meï ôû nhaø thôø Baûo Loäc, Caø Mau. Ñöùc Meï laïi ñöùng giöõa khoaûng khoâng, daõi daàu möa naéng. Laïi bò maéng voán. Baø Chín Khoøm keùo aùo mình:
   - OÂng Coá ôi, con chòu tieàn saém cho Ñöùc Meï caùi duø. Toäi nghieäp quaù aø!
   - Ñöøng toäi nghieäp Ñöùc Meï. Ñöùc Meï phaûi ñöùng giöõa trôøi nhö theá môùi laøm Nöõ Vöông trôøi ñaát ñöôïc chöù.
   - Vaäy haû?
Baø Taùm töø Hoøa Thaønh veà khoe vôùi mình:
   - Ñöùc Meï trong Hoøa Thaønh baûnh heát bieát, ñöùng trong loàng kính ñaøng hoaøng. Ñöùc Meï Baûo Loäc cöïc quaù aø!
   - Khoâng sao ñaâu. Laøm loàng kính thì cuõng deã thoâi, nhöng toâi
sôï raèng ôû trong aáy thieáu oácxy laøm Ñöùc Meï ngoäp thôû.
   - OÂng Coá naøy noùi kyø quaù aø!
   5. Moät baø phöôùc noùi vôùi mình:
   - Ngöôøi lôùn thì röôùc leã treân tay, coøn con nít thì röôùc leã baèng mieäng.
   - Taïi sao vaäy?
   - Tay con nít dô quaù aø. Voïc caùt cho ñaõ roài voâ caàm Mình Chuùa tænh bô.
   - Tay khoâng dô baèng mieäng. Mieäng khoâng dô baèng bao töû. Chuùa hoång cheâ caùi naøo heát. Laøm sao cho trang troïng laø ñöôïc.