Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

 
     Ñi

  Saøi Goøn, ngaøy... 1971

 Hoâm nay khai maïc Ñaïi hoäi Truyeàn giaùo taïi nhaø nguyeän Doøng Thaùnh Phaoloâ. Mình phuï traùch phaàn thuyeát trình. Laàn ñaàu tieân trong ñôøi, mình ñaêng ñaøn tröôùc moät cöû toïa coù nhieàu ngöôøi tai to maët lôùn nhö theá. Mình baét ñaàu run. Phaûi hít thaät saâu maáy hôi lieàn môùi thaáy heát hoài hoäp. Mình chuû tröông raèng ngöôøi truyeàn giaùo phaûi khôûi ñaàu söï nghieäp baèng vieäc ra ñi. Ñi ñeå thaáy mình phaûi laøm gì, phaûi laøm theá naøo vaø phaûi laøm tôùi möùc ñoä naøo. Ñöùc Gieâsu ñaõ ñi vaø ñi khoâng ngöøng. Thaùnh Phaoloâ cuõng theá. Mình trích daãn lôøi cuûa Thuû töôùng Ben Gourion: Ngöôøi lính Do Thaùi phaûi tìm hieåu vaø yeâu thöông queâ höông cuûa mình baèng hai baøn chaânï. Ngöôøi truyeàn giaùo coù theå ñi baèng phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi, nhöng ñi baèng chính thaân xaùc cuûa mình, ñeå hieän dieän vaø ñoái thoaïi vôùi ngöôøi löông daân laø caùch ñi hoaøn haûo nhaát. Maët ñoái maët, lôøi trao lôøi môùi naûy ra tình yeâu. Truyeàn giaùo maø khoâng yeâu thöông, thì khoâng theå laø truyeàn giaùo ñöôïc. Muoán theá thì phaûi ñi, phaûi ñeán... Baøi thuyeát trình cuûa mình coù moät öu ñieåm laø raát ngaén goïn, neân ñöôïc thính giaû voã tay hôn thoâng leä. Vöøa rôøi giaûng ñaøi ñöôïc chöøng ba böôùc, thì chaïm traùn vôùi thaày Hieán Minh. Thaày sieát tay mình thaät chaët vaø khen ngôïi baèng moät caâu raát goïn: Caäu noùi ñöôïc ñaáy. Thaùi ñoä nieàm nôû vaø lôøi khen ngôïi cuûa thaày laøm mình phaán khôûi vaø theâm xaùc tín vaøo laäp tröôøng saün coù: Ngöôøi truyeàn giaùo phaûi khôûi ñaàu söï nghieäp baèng vieäc ra ñi. Ñi ñeå thaáy mình phaûi laøm gì, phaûi laøm theá naøo vaø phaûi laøm tôùi möùc ñoä naøo.

   Ngoâ Xaù, ngaøy... 1989
 Hoâm nay mình ñeán thaêm Ngoâ Xaù, moät hoï ñaïo thuoäc tænh Phuù Thoï. Mình bieát Ngoâ Xaù nhieàu, vì trong nhöõng naêm khaùng chieán choáng Phaùp, tröôøng cuûa mình ñaõ sô taùn veà ñaây. Ngoâ Xaù laø moät hoï ñaïo coù 6.000 tín ñoà. Vaäy maø töø möôøi naêm qua, nhaø thôø cuûa hoï khoâng coù moät thaùnh leã naøo. Ngoâ Xaù ñöôïc saùt nhaäp vaøo Du Bô, moät hoï ñaïo baïn, coù cha xöù laø moät linh muïc giaø vaø beänh taät. Ngaøi laãn ñeán möùc ñoä khoâng coøn xaùc nhaän ñöôïc vò trí cuûa caùc phoøng trong nhaø. Böõa côm tröa ñöôïc khoaûn ñaõi taïi nhaø baø con cuûa oâng baïn. Caâu noùi maâm cao, coã ñaày ñöôïc hieåu theo nghóa ñen thaät söï. Ñaõi toái ña cho vöøa loøng, vì ñaây laø chuyeän ngaøn naêm moät thuôû. Ñöôïc tin coù hai linh muïc töø mieàn Nam veà thaêm, baø con uøn uøn tuoân ñeán. Caên nhaø ba gian chaät cöùng ngöôøi. Ngöôøi ta xoâ laán töø phía sau löng, khieán baùt côm caàm treân tay maø khoâng keâ vaøo mieäng ñöôïc. Boãng coù moät ngöôøi ñaøn oâng la to leân:
- Xin môøi hai cha ñöùng leân gheá ñeå baø con ñöôïc thaáy maët aï.
 Hai anh em mình ñöùng leân gheá, quay moät voøng. Laïi coù tieáng la leân töø ngoaøi saân:
- Xin hai cha ra ngoaøi naøy cho baø con thaáy maët moät caùi.
Hai anh em laïi ngoan ngoaõn ñi ra. Moät ngöôøi ñaøn baø noùi sau löng mình:
- Thaáy hai cha, chuùng con theøm quaù!
- Neáu Ñöùc cha cho hai anh em chuùng toâi veà ñaây thì caùc baø coù laáy khoâng?
- Chuùng con laáy taát.
- Nhöng neáu Ñöùc cha cho moät cha giaø muø, thì caùc baø coù laáy khoâng?
- Muø cuõng ñöôïc, mieãn laø coù leã thì thoâi.
  Mình teáu taùo ñeå chaën doøng leä ñang muoán traøo ra. Baây giôø mình môùi caûm nghieäm ñöôïc lôøi than thôû cuûa Chuùa taïi Beùxaiña thuôû xöa: Ta thöông quaàn chuùng, vì hoï bô vô nhö nhöõng con chieân khoâng ngöôøi chaên daétoï. Mình ñaõ ñöôïc thoâng tin khaù ñaày ñuû veà tình traïng thieáu chuû chaên ôû ñaây. Nhöng nhöõng nguoàn thoâng tin aáy chæ chaïm tôùi naõo, chöù chöa ñuïng tôùi con tim. Hoâm nay ñeán ñaây, ñöôïc chöùng kieán taän maét, mình môùi caûm nghieäm ñöôïc raèng: ñeå hoï bô vô nhö theá laø moät troïng toäi, moät troïng toäi daønh cho moïi chuû chaên. Chính baûn thaân mình, mình cuõng ñaõ coù thaùi ñoä thôø ô ñoái vôùi hoï. Mình vöøa môùi ñöôïc giaùc ngoä noäi trong ngaøy hoâm nay, sau moät chuyeán ñi. Ñi vaø khoâng ñi khaùc nhau nhö theá ñoù. Ñôøi truyeàn giaùo cuûa mình cuõng vaäy. ÑI vaãn laø moät ñoäng töø maø mình muoán toân thôø. Mình muoán noù ñöôïc vieát baèng chöõ hoa, ñöôïc gaïch ñít, ñöôïc ñoùng khung vaø veõ hoa xung quanh. Neáu truyeàn giaùo maø khoâng ÑI, thì keå nhö chöa truyeàn giaùo. Suoát boán naêm truyeàn giaùo taïi Naêm Caên, mình ñaõ ñi, ñi thaät nhieàu, nhieàu ñeán noãi trong hai naêm cuoái mình khoâng nguû ôû nôi naøo quaù hai ñeâm. Ñi nhieàu ñeán theá, maø hoâm nay mình vaãn chöa heà hoái haän.