Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

    Chò Chín

Beán Boïng, ngaøy 28.1.1975 
  Chín giôø ñeâm hoâm qua (giôø Saøi Goøn) mình ñaët chaân voâ nhaø chò Chín (*). Ngöôøi daãn ñöôøng noùi nhoû gì ñoù vôùi chò Chín ôû phía sau nhaø... Chò Chín ra gaëp mình, tay caàm ñeøn baùnh uù. Chò lieác nhìn mình moät caùi roài chæ cho mình caùi boä vaùn: - Anh nguû ôû ñaây. Chò noùi goïn loûn coù baáy nhieâu, roài voâ nhaø trong. Mình caêng muøng. Phoøng trong, aùnh ñeøn coøn le loùi. Phoøng ngoaøi, chæ coøn moät coïng nhang vôùi moät ñoám ñoû. Mình chöa nhaém maét ñöôïc, vì coøn phaûi löôïng ñònh tình hình ñang dieãn tieán moät caùch thaät hoài hoäp. Nghe ñoäng tónh beân trong, mình hieåu phoøng trong coù hai ngöôøi: ngöôøi con trai chæ naèm caùch mình moät taám vaùch baèng laù buoâng; coøn chò Chín thì naèm caùch ñoù chöøng naêm meùt, ngay sau baøn thôø. Nhö vaäy coù nghóa laø chò Chín ôû giaù nuoâi con. Caây nhang coøn ñoám ñoû kia laø höông hoàn cuûa anh Chín. Saùng nay mình coøn ñang ngoài thaãn thôø treân boä vaùn, thaèng con trai teân Phong coøn ñang nguû nöôùng ôû beân kia taám vaùch laù. Chò Chín xaêm xaêm ñeán tröôùc maët mình. Chò vaøo ñeà moät caùch ñoät ngoät: - Anh ñöøng noùi vôùi ngöôøi ta laø toâi khoâng noùi chuyeän vôùi anh. Toâi laø ñaøn baø giaù, coøn anh laø ngöôøi tu haønh. Noùi xong chò ñi thaúng vaøo phía trong, ra cöûa sau, roài bieán ñi ñaâu maát. Mình chaúng hieåu gì caû. oâNgöôøi taoï laø ai? Phaûi chaêng oângöôøi taoï muoán chò Chín quen thaân vôùi mình maø chò thì töø choái, nhöng laïi sôï oângöôøi taoï bieát? Laï thaät, suoát ngaøy hoâm nay mình khoâng heà thaáy boùng chò Chín, ngoaøi hai laàn chò böng maâm côm ra ñeå treân boä vaùn, choã mình nguû. Mình chæ thoaùng thaáy caùi löng cuûa chò vaø sau ñoù laø tieáng chò voïng ra töø phía nhaø trong: - Anh Taùm aên côm vôùi thaèng Phong. Toâi aên sau. 

(*) Ghi chuù cuûa nhoùm taùi xuaát baûn: Ñaây laø thôøi gian cha Haäu, cha Hoaïch, caùc Thaøy, caùc coâ giaùo bò baét vaø bò giam loûng.

  Beán Boïng, ...5.1975
  Chò Chín ñi chôi Caø Mau vaø môùi veà hoâm qua. Mình ñöùng noùi chuyeän vôùi Phong, thaèng con trai cuûa chò. Noù saép ñi boä ñoäi, neân muoán noùi chuyeän vôùi mình thaät nhieàu. Ba cuûa Phong hy sinh töø hoài Phong leân naêm. Naêm nay Phong 18 tuoåi. Nhö vaäy laø chò Chín ñaõ ôû goùa ñöôïc 13 naêm. Boãng mình phaùt giaùc coù moät taám aûnh 6x9 môùi toanh caøi treân vaùch. Ñoù laø moät ngöôøi phuï nöõ noâng thoân coù nöôùc da mai-lieân. Mình hoûi Phong:
- Hình ai vaäy?
- Maù toâi maø anh khoâng nhìn ra sao?
- Maù caäu chuïp hoài naøo vaäy?
- Maù toâi môùi ñi Caø Mau chuïp neø.
 Mình xaáu hoå quaù chöøng, vì mình ôû ñaäu nhaø chò Chín ñaõ treân ba thaùng roài, maø vaãn chöa nhìn roõ maët cuûa chò. Chò coá tình traùnh maët mình. Mình ôû tröôùc saân, thì chò ôû sau vöôøn. Mình ôû nhaø ngoaøi, thì chò ôû nhaø trong. Ngoaøi giôø ra ñoàng, thì chò thöôøng ñi xoùm. Nhöõng ngaøy ñaàu chò böng côm ra nhaø ngoaøi, roài voâ nhaø trong noùi voïng ra: Anh Taùm aên côm ñi. Nhöõng ngaøy keá ñoù, thì chò chæ noùi voïng ra: Coù côm roài, anh Taùm voâ böng ra maø aên. Nhöõng ngaøy ñaàu muøa möa, chò ra ñoàng laøm coû ñaùm maï, mình töï naáu côm laáy maø aên. Maáy ngaøy hai meï con chò ñi Caø Mau, thì mình vöøa naáu côm cho mình, vöøa naáu chaùo cho heo. Caùc buoåi toái, chò thöôøng ñi chôi xoùm thaät khuya vaø chæ veà vaøo luùc mình ñaõ yeân giaác. Quaû thaät coù moät caùi gì ñoù khoâng bình thöôøng chuùt naøo giöõa baø chuû nhaø vaø ngöôøi khaùch khoâng môøi maø ñeán.
- Naêm nay anh Taùm maáy möôi roài, boãng Phong hoûi mình?
- Maáy möôi haû? Con chuoät, ba möôi chín tuoåi.
 - Maù toâi tuoåi traâu. Vaäy laø anh hôn maù toâi moät tuoåi.
 Phong coù yù nghó gì khi so saùnh tuoåi chuoät vôùi tuoåi traâu, tuoåi cuûa mình vôùi tuoåi cuûa maù haén. Khoâng leõ haén laïi muoán coù moät ngöôøi cha gheû, moät ñieàu cöïc kyø nghòch taâm lyù. Hay coù ai ñoù ñaõ môùm cho haén yù töôûng aáy?

   Beán Boïng, ...5.1975
 Saùng nay, thaày Ñöùc leùn ñeán thaêm mình vaø noùi leân moät chuùt öu tö coäng vôùi thöông meán.
 - Chò Chín giaän boá vaø noùi xaáu boá.
 - Coù chuyeän gì theá?
Chò Chín noùi: Ñi laøm coû ñaùm maï veà meät muoán cheát, muoán naèm voõng nghæ moät chuùt, maø thaèng Taùm Haäu noù cöù naèm ôû ñoù hoaøi.
Mình buoàn nhoùi moät caùi. Caùi voõng caêng cheùo treân boä vaùn maø chò Chín ñaõ chæ cho mình töø hoâm mình ñeán ñaây. Voõng vaø giöôøng gaén boù vôùi nhau. Mình vaãn thöôøng ngoài treân voõng, thaû chaân xuoáng giöôøng, keâ saùch treân ñuøi maø ñoïc, keâ soå treân ñuøi maø vieát. Boãng döng mình mang maëc caûm xaâm laêng haïnh phuùc cuûa ngöôøi chuû nhaø. Khoâng moät lôøi nhaän xeùt, mình xaùch tuùi ñoà dôøi sang boä vaùn ñoái dieän, ñeå traû caùi voõng cho ngöôøi chuû nhaø meät moûi. Loøng naëng tróu phieàn muoän. Nhöõng ngaøy soáng ôû ñaây boãng trôû neân naëng neà quaù chöøng.

  Beán Boïng, ...5.1975
Anh Naêm Hoaïch, ngöôøi baïn chí coát cuûa mình ñaõ khaúng ñònh yù muoán cuûa anh nhö sau: -Toâi kieân quyeát ñaáu tranh ñeå toâi vaø anh Taùm ñoåi choã cho nhau. Anh Taùm qua beân chò Naêm. Coøn toâi thì töø ñoù qua beân chò Chín. Beân chò Naêm vui hôn, aên uoáng thoaûi maùi. Maáy thaèng con trai chò Naêm ñi baét lòch, gaøi chuoät, böõa naøo cuõng coù thòt nhaäu lai rai. Coøn toâi ôû vôùi chò Chín thì chæ nhö hai chò em thoâi. - Toâi bieát anh thöông toâi, neân môùi quyeát taâm nhö theá, nhöng maø khoâng ñöôïc ñaâu. OÂng Hai ñaõ noùi vôùi toâi theá naøy: Anh Taùm laø ngöôøi thích laøm vieäc trí thöùc, neân ôû beân chò Chín thuaän lôïi hôn. Nhaø chò Chín khoâng coù con nít. Vaû laïi ôû ñaây vaéng veû, tu haønh cuõng thuaän lôïi.ï.
Anh Naêm Hoaïch nhìn mình baèng aùnh maét thöông caûm vaø phieàn traùch. Anh cay cuù vì thaáy mình khoâng chòu ñaáu tranh ñeå ñoåi choã ôû. ÔÛ nhaø chò Chín thì aên uoáng khaéc khoå thaät. Coù böõa chæ aên côm chan nöôùc döøa maø thoâi. Nhöng khoâng vì theá maø hoaùn chuyeån choã ôû. Mình thaáy theá laø heøn.

  Beán Boïng, ...3.1975
11 giôø ñeâm hoâm qua, coù tieáng nhöøa nhöïa cuûa moät ngöôøi ñaøn oâng ñi nhaäu veà.
- Maù thaèng Phong coù coøn thöùc ñoù khoâng?
- Anh coù quyeàn gì maø keâu toâi laø maù thaèng Phong. Ñoà maéc dòch!
Ngöôøi ñaøn oâng böôùc ñi trong boùng toái nhaït nhoøa, mieäng cöù laûi nhaûi caâu ñieäp khuùc: Maù thaèng Phong ôi! Maù thaèng Phong aø! Naèm trong muøng, mình vaãn töôûng töôïng ñöôïc hình aûnh cuûa ngöôøi ñaøn oâng aáy: maët to beø vaø ñoû gay, caùi löng roäng rình nhö taám phaûn, muøi röôïu phaû ra noàng naëc quyeän laáy boä raâu muoái tieâu moïc lôûm chôûm. Phaûi chaêng nhöõng caâu chuyeän nhaêng nhít aáy vaãn thöôøng dieãn ra vaøo giôø phuùt yeân tónh naøy. Laø ngöôøi ñaøn baø goùa khoâng coù nhan saéc, chò Chín laø traùi caây vöøa taàm tay haùi, ai haùi cuõng ñöôïc. Nhöng chò laïi khoâng ñeå cho ai haùi. Chò cöù gaøo leân: Ñoà maéc dòch, theá laø xong. Trong xoùm khoâng ai noùi xaáu chò veà chuyeän aáy. Mình caûm phuïc ngöôøi ñaøn baø noâng thoân chaát phaùc, nhöng giaøu nghò löïc naøy. Phaûi chaêng Chuùa ñaõ an baøi nhö theá, ñeå hoâm nay mình coù ñöôïc moät choã döïa an toaøn?

   Naêm Caên, ngaøy 12.6.1975
 Saùng nay oâng Möôøi Thaêng cho bieát mình seõ chaám döùt nhöõng ngaøy aên chöïc naèm chôø. Chuùng toâi baét caùc anh chò vì nghi vaán chính trò. Ñieàu tra thaáy khoâng coù thì cho veà...Cuõng tình côø chieác xuoàng tam baûn töø Naêm Caên ñeán thaêm mình, trong xuoàng coù moät chuïc traùi khoùm vaø moät noài thòt caày. Chò Chín ñöôïc môøi lieân hoan vôùi tuïi naøy. Chò vui veû noùi cöôøi vôùi moïi ngöôøi vaø chuùc mình maïnh gioûi. Sau böõa côm lieân hoan vaø tröôùc khi chia tay, naêm oâng thaày quyû söù cuûa mình böng moät maâm khoùm ñeán tröôùc maët chò Chín, taát caû cuøng khuùm nuùm. UÙt Nieäm ñaïi dieän anh em khoanh tay thöa:
  - Thöa maù Chín, chuùng con xin caùm ôn maù Chín ñaõ coù coâng nuoâi naáng cha chuùng con trong suoát boán naêm thaùng qua...
  Chò Chín cöôøi nhö naéc neû, maéng yeâu:
 - Ñoà quyû söù, maøy daùm caép ñoâi caép löùa cho cha maøy haû?
 Moïi ngöôøi cöôøi heà haø. Coøn mình thì ngöôïng chín caû ngöôøi. Thì ra xung quanh caên nhaø laù naøy vaãn coù nhöõng caëp maét doøm ngoù vaø chôø ñôïi moät tin vui, moät tin khoâi haøi, moät tin tuyeät voïng. Chæ coù mình thì cöù tænh bô nhö con vòt xieâm.
  
  Caø Mau, ...6.1975
 Hoâm nay mình môùi coù giôø ñeå taâm söï vôùi anh Naêm Hoaïch moät caùch saâu saéc.
 - Anh Naêm neø. Hoài ñoù taïi sao anh cay cuù ñoøi ñoåi choã ôû vôùi mình vaäy?
 - Toâi lo quaù, vì thöôøng thöôøng anh Taùm nguû ôû caùi giöôøng beân kia, boãng thaáy anh Taùm ñoåi sang caùi giöôøng beân naøy, maø giöôøng beân naøy chæ caùch giöôøng chò Chín coù moät taám vaùch laù buoâng.
 - Nhö vaäy thì anh Naêm ñaùnh giaù mình hôi thaáp ñaáy.
 - Bieát ñaâu ñaáy, anh huøng thaám meät thì sao?
Anh Naêm Hoaïch cöôøi khaèng khaëc, caàn coå gaät guø nhö con vòt troáng ñang ñuøa vôùi con vòt maùi. Anh sung söôùng vì nhöõng lo aâu doàn neùn trong ñaàu anh nay ñaõ qua. Caùi cöôøi cuûa anh laø caùi cöôøi ñaéc thaéng.