Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

    Giaùo xöù  Capharnaum

  Caàn Thô, .... 1970

Chuû ñeà tónh taâm giaùo phaän naêm nay laø truyeàn giaùo. Ñöùc Giaùm muïc hoâ haøo ñaåy maïnh phong traøo truyeàn giaùo. Phöông phaùp truyeàn giaùo laø phaùt trieån Daân Sinh, Daân Trí vaø Daân Ñaïo.... Baát ngôø ngaøi noùi vôùi anh em moät caâu cuûa moät vò thöøa sai naøo ñoù: âLinh muïc VN chæ coù taøi coi soùc hoï ñaïo, chöù khoâng bieát gaày döïng hoï ñaïo”. Vì töï aùi daân toäc, mình giô tay vaø ñöùng baät leân nhö moät caùi loø xo:
-         Thöa Ñöùc cha, khoâng phaûi linh muïc VN khoâng bieát gaày döïng hoï ñaïo, nhöng vì chöa coù Baøi sai (1) cuûa Ñöùc cha.
Mình hung haêng chöøng naøo thì Ñöùc Giaùm muïc bình tónh chöøng aáy. Vôùi gioïng traàm buoàn, ngaøi thuûng thaúng traû lôøi:
         - Toâi bieát ñi truyeàn giaùo thì thieáu thoán vaø cöïc khoå nhieàu laém, neân khoâng nôõ taâm sai caùc cha ñi. Cha naøo tình nguyeän thì toâi môùi daùm. Vaäy cha naøo tình nguyeän thì giô tay leân.
  Mình ñeán ñöôïc saùu caùnh tay giô thaät cao vaø thaät thaúng: Hai cha giaø, hai cha soàn soàn, vaø hai cha treû. Ñöùc Giaùm muïc móm cöôøi vaø khoâi haøi:
        - Caùc cha ñi truyeàn giaùo thì boû hoï ñaïo, boû chuûng vieän, boû tröôøng hoïc cho ai?
  Caû hoäi tröôøng cöôøi hì moät caùi. Theá laø ñaùnh troáng boû duøi. Vaán ñeà truyeàn giaùo chæ ñöôïc neâu leân nhö moät söï gôïi yù vaø thaêm doø. Roài ñaây, sau hai tuaàn tónh taâm, ai naáy laïi trôû veà vôùi hoï ñaïo cuûa mình vaø tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng cho ngöôøi ñaõ nghe. Tuyeät nhieân khoâng nghó gì, khoâng laøm gì cho ngöôøi löông daân, nhöõng ngöôøi chöa bao giôø ñöôïc nghe Tin Möøng. Vieát ñeán ñaây, mình lieân töôûng ñeán Ñöùc Gieâsu khi Ngaøi ñeán rao giaûng taïi Capharnaum. Sau khi ñöôïc nghe giaûng vaø chöùng kieán nhieàu pheùp laï, daân thaønh Capharnaum naûy ra moät saùng kieán: - Xin Thaày ôû laïi vôùi chuùng toâi, ñöøng ñi ñaâu nöõa. Caâu noùi cuûa hoï haøm nhieàu yù nghóa:

1. Vì quaù thöông, hoï muoán Chuùa ôû laïi vôùi hoï. Hoï khoâng muoán Chuùa luùc naøo cuõng ñaàm ñìa moà hoâi, aên khoâng troïn böõa, nguû khoâng ñaày giaác, do caùc chuyeán ñi lieân tuïc. Hoï muoán coù moät oângoâi nhaø xöùoï coù ñuû tieän nghi cho Chuùa söû duïng. Hoï seõ kieám cho Chuùa moät baø beáp naáu aên thaät gioûi, coù theå ñoù laø meï vôï cuûa Simon.

2. Hoï muoán gôûi gaém söï nghieäp cuûa mình vaøo söï nghieäp cuûa Chuùa. Capharnaum seõ laø trung taâm rao giaûng, trung taâm trò beänh. Capharnaum seõ trôû thaønh thuû ñoâ cuûa nöôùc Israel môùi  Söï nghieäp cuûa Chuùa seõ gaén lieàn vôùi söï nghieäp veû vang cuûa Capharnaum. âXin Thaày ôû laïi vôùi chuùng toâi, ñöøng ñi ñaâu nöõa! ï OÂi thöông quaù laø thöông! Nghe maø naãu caû ruoät! Ñoù laø moät chöôùc caùm doã, chöôùc caùm doã deã thöông voâ cuøng. Ñeå ñoái phoù, Chuùa ñaõ khaúng ñònh:

- Ta coøn phaûi loan baùo Tin Möøng cho caùc thaønh khaùc nöõa.

Chính vì theá maø Ta ñöôïc sai ñeán. Sau ñoù Chuùa ñaõ ñi thaät, vaø ñi maõi. Chuùa ôi, Chuùa ñaõ giaõ töø Capharnaum ñeå ñi loan baùo Tin Möøng, coøn chuùng con thì ñaõ chui vaøo ñoù ñeå âNgoài Hoï. Quaû vaäy, Giaùo hoäi cuûa Chuùa coù moät truyeàn thoáng yeâu thöông giaùo xöù. Con caùi cuûa Chuùa quaây quaàn beân nhau thaønh moät xoùm ñaïo. Baûn thaân con ñaõ ñöôïc sinh ra vaø lôùn leân trong moät xoùm ñaïo nhö theá. Giaùo xöù nôi con sinh tröôûng coù moät ngoâi thaùnh ñöôøng nguy nga. Nhaø thôø coù thaùp cao. Saùng, tröa, chieàu chuoâng töø treân thaùp cao aáy ñoå hoài vang tôùi taän xoùm ngoaïi, vaø voïng laïi töø nhöõng ñoài coï xa mòt muø. Cha xöù cuûa chuùng con soáng trong nhaø xöù coù luõy tre daày bao boïc xung quanh, coù coång goã lim ñoùng im æm, maø boïn nhí chuùng con chaúng bao giôø daùm beùn maûng tôùi. Cha xöù cuûa chuùng con raát yeâu thöông giaùo daân. Haèng naêm, ngaøi chæ vaéng maët ñuùng moät tuaàn leã ñi caám phoøng theo leänh Ñöùc Giaùm muïc. Ngaøi ñaõ röûa toäi cho haèng ba theá heä trong giaùo xöù. Ngaøi ñaõ cho con xöng toäi vaø röôùc leã laàn ñaàu. Ngaøi ñaõ môøi Ñöùc Giaùm muïc ñeán ñeå chuùng con ñöôïc laõnh bí tích Theâm söùc. Heã ai ñau yeáu maø môøi ngaøi ñeán xöùc daàu, thì duø ngaøy hay ñeâm, ngaøi cuõng xaêng xaùi ñi lieàn. Neáu coù ai qua ñôøi thì ngaøi ñeán taän nhaø cöû haønh nghi leã taåm lieäm, ñeán taän nhaø ñeå röôùc xaùc veà nhaø thôø laøm leã quy laêng, roài ngaøi tieãn chaân ra tôùi phaàn moä vaø laøm pheùp huyeät. Ngaøi chæ ra veà khi ñaõ neùm xuoáng ñoù moät naém ñaát nhö moät cöû chæ tieãn bieät. Thaùng Naêm naøo ngaøi cuõng toå chöùc daâng hoa vaø kieäu hoa lieân hoï. Giaùo xöù baäp buøng aùnh ñeøn. Muøa Chay thì ngaém nguyeän. Leã Phuïc sinh vaø Leã Caùc thaùnh thì thi kinh boån. Tieáng troáng thi ñaùnh thì thuøng suoát ngaøy. Giaùo xöù töng böøng nhö ñaïi hoäi. Ñeán thaùng heø, caùc thaày tröôøng lyù ñoaùn, caùc chuù tröôøng Latinh veà toå chöùc kòch tuoàng. Naøo tuoàng âThaùnh Aleâxuøoï, naøo tuoàng Thaùnh Antoân aån tu. Giaùo xöù roän leân nieàm phaán khôûi. Cha xöù vaø giaùo daân chuùng con gaén boù vôùi nhau khaéng khít hôn caû xöông söôøn cuûa Adam gaén boù vôùi da thòt cuûa Eva, ñeán möùc ñoä quyeàn pheùp cuûa Ñöùc Giaùm muïc cuõng khoâng phaân ly ñöôïc. Bôûi theá, khi con nöùt maét ra thì Cha xöù cuûa con ñaõ ôû ñoù. Vaø baây giôø, khi con ngoài vieát nhöõng doøng naøy thì ngaøi cuõng vaãn coøn ôû ñoù, bình chaân nhö vaïi. Xoùm ñaïo cuûa chuùng con chæ caùch xoùm ngoaïi baèng moät con ñöôøng ñaát nhoû heïp ñeán möùc ñoä hai con traâu ñi ngöôïc chieàu phaûi coï söôøn vaøo nhau. Vaäy maø hai xoùm coù hai neàn vaên hoùa khaùc nhau nhö hai daân toäc, nhö hai quoác gia. - Beân kia coù maùi chuøa cong cong. Beân naøy coù ngoïn thaùp cao ngheàu ngheäu. - Beân kia coù tieáng chuoâng chuøa ræ raû ngaân nga. Beân naøy coù tieáng chuoâng thaùnh ñöôøng binh boong doàn daäp. - Beân kia ngöôøi ngoaïi goïi laø âHueâ Hoàngï, thì beân naøy ngöôøi ñaïo goïi laø  âHoa Hoàngï (2). - Beân kia ngöôøi ngoaïi goïi laø con cua, thì beân naøy ngöôøi ñaïo goïi laø con caêng-xe (3) - Nhí xoùm ñaïo vaø nhí xoùm ngoaïi laâu laâu laïi toå chöùc choaûng nhau moät laàn. Bôûi vaäy töø ngaøy coù trí khoân cho tôùi baây giôø, con chöa thaáy moät ngöôøi ngoaïi naøo theo ñaïo cuûa Chuùa. Chaúng bao giôø con thaáy cha xöù than phieàn veà ñieàu ñoù. Ñöùc Giaùm muïc cuõng chaúng bao giôø phieàn traùch ngaøi veà ñieàu ñoù. Tin Möøng cuûa Chuùa ñaõ voùn cuïc laïi trong giaùo xöù. Giaùo xöù laø caùi ghetto quaûn thuùc Tin Möøng. Noù laø caùi phaùo ñaøi ngaïo ngheã ñeå bieán chuùng con thaønh nhöõng ngöôøi töï cao töï ñaïi tröôùc maét ngöôøi löông daân. Laïy Chuùa, ñeán bao giôø chuùng con môùi noùi ñöôïc vôùi giaùo xöù lôøi naøy: Chuùng toâi coøn phaûi ñi loan baùo Tin Möøng taïi caùc thaønh khaùc nöõa. Chính vì theá maø chuùng toâi ñaõ ñöôïc sai ñeánï.

(1)   Baøi sai: Vaên thö boå nhieäm moät linh muïc do Ñöùc Giaùm muïc aán kyù.

(2) Laøng toâi thôø baø Thieàu Hoa, neân ngöôøi ngoaïi traùnh teân huùy cuûa baø maø ñoåi Hoa thaønh Hueâ. Ngöôøi ñaïo thì khoâng chia seû tuïc leä aáy. Theo truyeàn tuïng cuûa laøng toâi, baø Thieàu Hoa laø töôùng cuûa hai Baø Tröng. Sau khi hai baø töï vaãn taïi Haùt Giang, quaân khaùng chieán bò tan raõ, baø Thieàu Hoa veà laøng toâi soáng aån daät baèng ngheà may vaù. Baø raát yeâu treû em, neân baø laáy vaûi vuïn coät thaønh traùi boùng cho treû em chôi. Töø ñoù, laøng toâi coù moân ñaùnh pheát.