Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

    Caùi Raén cuûa toâi

   Caø Mau, ngaøy 20.4.1994
- Anh Taùm ôi, vít voà keâu.
- Caùm ôn.
 Mình voâ phoøng Ñöùc cha, ôû ñoù ñaõ coù maët cha quaûn haït, Möôøi Raâu vaø Vinh gioø gaø. Mình baám buïng: Chaéc laø coù bieán coá lôùn roài.
- Toâi nhôø cha laâu laâu voâ Caùi Raén laøm leã tieáp cha Möôøi. Ví duï moãi thaùng moät hai laàn. Cha Möôøi ñi laïi nhieàu, cöïc nhoïc quaù. Caàn phaûi giöõ söùc, ñeå laøm vieäc veà laâu veà daøi.
- Thöa Ñöùc cha, xin Ñöùc cha cho con voâ Caùi Raén luoân. Phaûi ôû thöôøng xuyeân môùi thaáy vieäc.
- Ñöôïc, ñeå toâi saép xeáp, vì cuoái thaùng Saùu coù moät soá cha môùi. Cha cöù tieáp cha Möôøi töø nay ñeán thaùng Baûy.
- Thöa Ñöùc cha, ñeán thaùng Taùm maø Ñöùc cha chöa cho con baøi sai ñi Caùi Raén, thì con thoâi khoâng tieáp cha Möôøi nöõa.

  Caùi Raén, ngaøy 8.5.1994 

Hoâm nay mình daâng thaùnh leã ñaàu tieân taïi Caùi Raén. AÙo doøng, aùo oáp, aùo leã cuûa cha Möôøi, caùi naøo cuõng roäng theânh thang. Nhaø thôø chæ coù 160 meùt vuoâng, maø sao khoâng ngöûi thaáy muøi ngöôøi? Thoaûi maùi thaät! Mình ñeám voäi vaøng ñöôïc 82 caùi ñaàu, trong ñoù chæ coù hai caùi ñaàu ñaøn oâng! Mình cuõng ñeám ñöôïc chín caùi cöûa soå. Cöûa soå môû 24/24, ñeå gioù boán muøa ra vaøo töï do. Maùi nhaø thôø baèng laù döøa nöôùc. Vaùch nhaø thôø cuõng baèng laù döøa nöôùc. Heøn chi trong nhaø thôø luùc naøo cuõng maùt röôøi röôïi nhö trong röøng döøa nöôùc. Möôøi Raâu ôi, mình nhôù hoâm caám phoøng thaùng Tö caäu ñaõ baùo caùo: Nhaø thôø Caùi Raén ñaõ xuoáng caáp quaù möùc. Maùi suït heát gaàn moät caên. Khi trôøi gioâng gioù thì nöôùc töø treân doäi xuoáng, nöôùc töø hai beân hoâng taït vaøo... Con ñaõ phaûi coá gaéng ñeå lôïp laïi. Giaùo daân ñoùng goùp ñöôïc hai trieäu röôõi. Xin xoû ñaây ñoù ñöôïc moät môù. Toång chi laø gaàn 20 trieäu. Toäi nghieäp cho Caùi Raén! Toäi nghieäp cho caäu! Vaø seõ toäi nghieäp cho mình!

  Caùi Raén, ngaøy 27.10.1994
6giôø30 saùng hoâm nay mình nhaän töø tay oâng Hai Chuaån, Phoù Ban Toân giaùo tænh, giaáy chaáp thuaän cuûa UBND tænh cho mình thuyeân chuyeån veà Caùi Raén theo yeâu caàu cuûa Ñöùc Giaùm muïc Caàn Thô. Mình xuoáng voû laõi ñi lieàn. Caùi Raén ôi! Töø nay ta vôùi mình tuy hai maø moät! 8giôø20, hai chieác voû laõi caäp beán nhaø thôø. Maáy chuïc nhí voã tay leùp beùp. Mình chui qua coång chaøo laøm baèng hai caây so ñuõa, phom phom tieán veà phoøng tieáp taân, ngheânh ngang nhö voõ só muùa gaäy röøng hoang. 9giôø, mình maëc leã phuïc vaøng tieán vaøo chuoàng thôø. Ñi tröôùc mình laø 16 linh muïc ñoàng teá. Trong khi cha quaûn haït ñoïc thö boå nhieäm, ñaïi dieän Hoäi ñoàng giaùo xöù chaøo möøng, mình thaû hoàn ñi lang thang. Mình ñöôïc bieát löïc löôïng Coâng giaùo khaùng chieán tænh Caø Mau ñaõ laøm leã ra maét ôû ñaây. Linh muïc Voõ Thaønh Trinh ñaõ ñeán laøm leã taïi ñaây. Sau ñoù laø nhöõng naêm khaùng chieán. Caùi Raén laø moät trong nhöõng caên cöù ñòa. Bom ñaïn caøy xôùi... Sau ngaøy thoáng nhaát ñaát nöôùc, caùc nöõ tu Chuùa Quan Phoøng ñeán caém leàu ôû ñaây. Khoù khaên vaø thieáu thoán choàng chaát ñeán möùc ñoä hoï muoán rôøi goùt sen ra ñi. Nhöng boû thì thöông, vöông thì toäi... Mình cöû haønh thaùnh leã moät caùch soát saéng khaùc thöôøng trong ngoâi nhaø laù naøy. Chuùa ngöï ôû ñaây gioáng nhö ngaøy naøo Ngaøi naèm trong hang ñaù Beâlem. Boãng döng mình thaáy trìu meán caùi chuoàng thôø naøy quaù chöøng. Mình baét ñaàu yeâu Caùi Raén thaät söï töø nôi naøy vaø töø giôø naøy. 

Caùi Raén, ngaøy 20.11.1994 
Hoâm nay mình hoaøn thaønh caùi hoà nöôùc 20m3. Phaûi coù nöôùc ñeå uoáng, ñeå taém vaø ñeå giaët. Xaây hoà quaù treã nhöng vaãn hy voïng vaøo nhöõng traän möa cuoái muøa, ñuùng hôn laø nhöõng traän möa traùi muøa. Mình mô maøng nghó laïi nhöõng ngaøy qua. Nöôùc möa höùng maùi laù vaøng kheø nhö nöôùc cheø thiu. Baø phöôùc ñi ñoåi nöôùc, chìm xuoàng, keâu ôi ôùi. Taém moät laàn, giaët moät laàn maø thaáy xoùt xa. Mình môøi chaùnh quyeàn xaõ ñeán döï tieäc lieân hoan ñeå mình vaø caùi hoà cuøng ra maét moät löôït. Baø con bu ñeán ñeå xem caùi hoà, moãi ngöôøi phaùt bieåu moät yù. - Caùi hoà böï heát bieát! - OÂng coá mình giaøu quaù ta! - OÂng coá xaøi nöôùc möa, coøn mình thì uoáng nöôùc ñìa. Caâu noùi cuûa ngöôøi ñaøn baø naøo ñoù laøm mình cuït höùng. Mình nhôù laïi moät böùc tranh hí hoïa trong cuoán   L'Anglais sans peine. Böùc tranh veõ hai vôï choàng ñang öøng öïc hai ly nöôùc maøu ñen; hai nhí maët meùo xeïo ñang nhìn hai ly nöôùc maøu traéng. Ngöôøi veõ ghi chuù: Cha meï thì uoáng bia, coøn con caùi thì uoáng nöôùc laõ. Boãng mình thaáy caùi hoà cuûa mình trô treõn vaø voâ duyeân laï thöôøng. Ñuùng theá, haàu heát giaùo daân cuûa mình ñeàu xaøi nöôùc ñìa. Uoáng nöôùc ñìa, giaët nöôùc ñìa, taém nöôùc ñìa. Chính taïi caùi caàu saøn laûng aáy, mình thaáy ngöôøi meï noï giaët ñoà, roài vo gaïo vaø roài vôùt nöôùc leân röûa ñít cho thaèng cu tí. Mình nghó ñeán nhöõng caây nöôùc trong caùc xoùm. Moãi caây nöôùc phuïc vuï ñöôïc chöøng 20 gia ñình. Baûn chieát tính thì ñaõ naèm goïn trong ñaàu mình. Ñoùng saâu 110m thì giaù 1.800.000 ñoàng. Sau ñoù cöù ñoùng theâm moät meùt thì theâm 15.000 ñoàng. Thöôøng thì ôû vuøng naøy chæ ñoùng saâu töø 100-110m laø coù maïch nöôùc töông ñoái toát. Neáu traùng theâm caùi neàn xi maêng xung quanh caây nöôùc nöõa thì toán theâm 300.000 ñoàng. Côm nöôùc, thuoác huùt vaø röôïu cho thôï khoan toán theâm 100.000 ñoàng nöõa. Vò chi moãi caây nöôùc toán 2.200.000 ñoàng. Mình haï quyeát taâm aên xaøi chaét boùp ñeå moãi naêm ñoùng cho daân ñöôïc moät caây nöôùc. OÂng coá xaøi nöôùc möa, coøn mình thì uoáng nöôùc ñìa. Caâu noùi chua leø aáy seõ caén röùt löông taâm mình maõi cho tôùi khi Caùi Raén coù ñöôïc 10 caây nöôùc.

  Caùi Raén, ngaøy 24.11.1994
 Hoâm nay mình ñi thaêm baø con trong aáp Caùi Raén A. Nhaø naøo mình cuõng vaøo thaêm, baát phaân löông giaùo. Mình quan taâm moät soá ñieåm: 1. Gia ñình löông cuõng nhö giaùo ñeàu coù raát nhieàu huaân chöông vaø baèng khen. 2. Löông giaùo soáng vôùi nhau nhö anh em, tình nghóa thaät chan hoøa. Ngöôøi löông coù nhieàu thieän caûm ñoái vôùi linh muïc. Hoï noùi: - Coù oâng cha veà ñaây, chaéc naêm nay chuùng toâi laøm aên khaù aï. - Con coù cha nhö nhaø coù noùc. - Coù oâng cha, baø con xoùm laøng thaáy aám cuùng. - Hoâm nay laàn ñaàu tieân chuùng toâi ñöôïc oâng cha ñeán thaêm. Coù leõ töø thuôû taïo thieân laäp ñòa ñeán baây giôø môùi coù. 3. Daân ôû ñaây ngheøo. 70 phaàn traêm nhaø cöûa gioáng nhö nhöõng caên choøi: coät caëm, vaùch laù. 25 phaàn traêm coù nhaø coät keâ. 5 phaàn traêm coù nhaø töôøng. Ngöôøi löông giaøu hôn ngöôøi coâng giaùo.

     Caùi Raén, ngaøy 22.12.1994
Moät cuï giaø ñeán thaêm mình. Cuï keâu aàm leân khi coøn ôû ngoaøi saân:
- OÂng cha ôi, coù ôû nhaø khoâng? Toâi ñi taøu ñoø thaáy ngöôøi ta noùi veà oâng cha nhieàu quaù, hoâm nay toâi ñeán ñeå coi maët oâng ñaây.
Mình môøi cuï giaø ngoài vaø ñaùnh troáng laûng sang chuyeän khaùc.
- Baùc laøm ôn cho toâi bieát taïi sao ôû ñaây goïi laø Caùi Raén?
- Thì ngaøy xöa raïch naøy coù nhieàu raén laém, neân ngöôøi ta môùi ñaët teân nhö theá.
- Toâi nghe noùi döôøng nhö teân raïch Caùi Raén coøn baét nguoàn töø caëp raén thaàn ôû mieáu Baø Chuùa Xöù. Caùi ñoù thì truùng hay traät baùc?
- Hoài tröôùc giaëc, ôû ñoù coù caëp raén thaät. Roài sau giaëc giaõ bom ñaïn, noù boû ñi ñaâu heát. Teân Caùi Raén coù tröôùc, roài sau naøy môùi coù caëp raén aáy.
 Caâu chuyeän giöõa mình vaø cuï giaø ñang ñi vaøo tình caûm thì moät anh chaøng thanh nieân côûi traàn ñi vaøo, vöông theo muøi cay cay, noàng noàng.
- OÂng cha mua maùy caøy cho daân ñi, ñöøng ñoùng gieáng, ñöøng xaây caàu. No buïng thì uoáng nöôùc ñìa cuõng ñöôïc, cheøo xuoàng cuõng ñöôïc. Ngheøo ñoùi thì coù caàu cuõng chaúng leo noåi.
- Laáy tieàn ñaâu maø mua maùy caøy? Mua maùy caøy roài thì ai quaûn lyù?
- Mua maùy caøy. Coù maùy caøy thì daân môùi heát ngheøo ñöôïc.
 Lôøi noùi cuûa röôïu, nhöng mình vaãn phaûi suy nghó. Mình ñöôïc bieát loaïi maùy caøy coù coâng suaát cao thì giaù töø traêm trieäu trôû leân. Ngoaøi taàm tay. Vaû laïi neáu coù maùy caøy thì lieäu Hoäi ñoàng giaùo xöù ôû ñaây coù khaû naêng quaûn lyù khoâng? Beá taéc.

   Caùi Raén, ngaøy 24.12.1994
Hoâm nay mình laøm tôø baùo caùo thieâng lieâng. Nhö vaäy laø hoï ñaïo cuûa mình coù 146 hoä. 501 tín höõu vaø 76 ngöôøi chöa laø tín höõu, nhöng vaãn laø thaønh vieân cuûa gia ñình coâng giaùo. 76 ngöôøi trong gia ñình coâng giaùo chöa röûa toäi! Trong naêm 94, soå röûa toäi chæ ghi coù 2 em. Nhö vaäy coù nghóa laø haàu heát treû em sinh ra khoâng ñöôïc röûa toäi. Nhö vaäy cuõng coù nghóa laø haàu heát caùc ñoâi vôï choàng treû ñeàu khoâng laõnh Bí tích Hoân phoái. Vaø ñaây laø coâng vieäc cuûa naêm 1995. Caùi Raén cuûa mình ngheøo quaù, ngheøo veà côm aùo, ngheøo veà caû ñöùc tin!