Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

       Baø Naêm

   OÂ Moân, ... 1963
   Mình xaùch moâbyleùt ñi moät ñöôøng, vöøa ñi vöøa lieác, loøng thaàm caàu nguyeän ñeå Chuùa choïn cho ngöôøi truyeàn giaùo moät nôi döøng chaân. Töï nhieân loøng mình thaáy aám haún leân khi nhaùc thaáy moät caên nhaø laù coù troàng caây löïu ôû phía tröôùc. Traùi löïu to baèng naém tay ñang ñaùnh ñu theo gioù. Nhö moät phaûn xaï, mình laùi moâbyleùt vaøo tôùi haøng ba, laøm boä ngaém nghía caây löïu. Baø chuû nhaø, neùt maët hieàn töø, maùi toùc muoái tieâu, nghe tieáng xe noå vaø taét maùy voäi vaøng chaïy ra.
 - Thaày kieám ai ñoù?
 - Chaøo baùc. Caây löïu deã thöông quaù, cho toâi ngaém moät tí.
 - Thì voâ trong nhaø uoáng nöôùc ñaõ.
 - Baùc thöù maáy ñeå toâi xöng hoâ cho deã.
 - Toâi thöù naêm. Thöù cuûa oâng nhaø toâi.
 - Theá baùc trai ñi ñaâu roài, baø Naêm?
 - OÂng toâi maát töø laâu roài.
 - Baây giôø baø Naêm ôû vôùi ai?
 - Coù hai baø chaùu aø. Thaày ôû ñaâu maø voâ ñaây?
 - Toâi ôû OÂ Moân voâ ñaây daïy giaùo lyù. Saùng voâ, chieàu veà. Ñi tôùi ñi lui thaáy baát tieän quaù. Toâi muoán ôû laïi ñaây luoân, maø chöa kieám ñöôïc choã naøo ôû cho thuaän lôïi.
 - Thì thaày ôû ñaây vôùi toâi. Nhaø roäng rinh aø. Thaày ôû ñaây thì cuõng nhö con chaùu trong nhaø chöù gì.
 – Theá baø Naêm theo ñaïo naøo?
 - Toâi chaúng theo ñaïo naøo heát. Thôø oâng baø vaäy thoâi. - Caùm ôn Chuùa. Caùm ôn baø Naêm. Vaäy ngaøy mai toâi voâ ôû luoân nhaù.
 - ÖØa.

   Ñònh Moân, ... 1963
Mình ôû ñaây ñöôïc moät tuaàn leã roài. Nhaø baø Naêm vaéng nhö moät caùi am. Thaèng chaùu trai cuûa baø thì ñi chôi xoùm. Mình thì ñi daïy giaùo lyù töø nhaø naøy qua nhaø khaùc. Baø Naêm thì luùi cuùi toái ngaøy vôùi maáy lieáp vöôøn. Toái veà, mình chui voâ muøng ngoài xeáp baèng ñoïc kinh toái. Coøn baø Naêm thì thaép nhang laâm raâm khaán vaùi. Baø Naêm thì ít moàm, coøn mình thì ít mieäng. Chaúng ai noùi vôùi ai lôøi naøo. Thôøi gian cöù theá maø troâi ñi. AÂm thaàm vaø laëng leõ... Coøn Chuùa Thaùnh Thaàn thì laïi thích hoaït ñoäng trong söï im laëng.

   Ñònh Moân, ... 1963
 Toái nay mình daïy giaùo lyù taïi nhaø oâng Saùu Ñeàn. OÂng Saùu Ñeàn coù moät baày con chöa röûa toäi. Baø Saùu Ñeàn baây giôø môùi chòu hoïc giaùo lyù ñeå hôïp thöùc hoùa hoân phoái vôùi oâng Saùu. Baø con trong xoùm ñeán nghe loùm, ngoài ñaày heát hai boä vaùn. Coøn baø Naêm thì xaùch theo caùi gheá ñaåu ñeán ngoài ôû haøng ba, khi aån khi hieän, thaäp thoø nhö con thoøi loøi döôùi goác döøa nöôùc. Khoâng bieát baø coù baét ñöôïc caùi gioïng hueá cuûa mình chaêng? Khoâng bieát baø coù tin Chuùa chaêng? Nhöng coù moät ñieàu chaéc chaén laø toái nay baø Naêm khoâng coøn ít moàm nöõa. Baø baét ñaàu hoûi chuyeän, chuyeän giaùo lyù.
 - Toâi thaáy thaày giaûng veà Chuùa. Caùi gì cuûa Chuùa toâi cuõng chòu heát, maø coù moät ñieàu naøy laø toâi khoâng chòu. Thaày giaûi thích ñöôïc cho toâi thì toâi theo ñaïo lieàn.
  - Ñieàu gì theá baø Naêm?
  - Thaày noùi: Chuùa yeâu thöông ngöôøi ta voâ cuøng, vaäy taïi sao Chuùa ñeå cho caùc baø meï sanh con cöïc khoå nhö theá: chín thaùng cöu mang, sanh con röùt ruoät, ba naêm buù môùm... Taïi sao Chuùa khoâng ñeå ñaøn baø sanh con deã daøng nhö con gaø: ñeû xong laø keâu quaùc quaùc, cuïc te, cuïc taùc... roài ñi böôi nhö khoâng coù ñau ñôùn gì?
  - Baø Naêm suy nghó hay quaù. Vaäy toâi xin taïm giaûi thích nhaù. Chuùa cho maù baø Naêm sanh ra baø Naêm deã nhö con vòt cuõng ñöôïc. Nhöng toâi sôï raèng neáu meï sanh con khoâng ñau ñôùn, khoâng cöïc khoå thì tình maãu töû coù theå giaûm suùt. Neáu meï khoâng khoå vì con, thì e raèng con seõ ít hieáu thaûo. Cuï theå laø neáu maù baø Naêm sanh baø Naêm nhö gaø ñeû tröùng, thì chaéc chaén maù khoâng thöông baø Naêm nhieàu ñaâu, maø baø Naêm cuõng chaúng hieáu thaûo vôùi maù nhö theá ñaâu. Ngöôøi ta thí nghieäm chích thuoác cho moät con boø sanh con khoâng ñau, theá laø khi con beâ ñoøi buù, meï noù ñaù khoâng cho buù. Vaäy thay vì buoàn Chuùa, baø Naêm phaûi caùm ôn Chuùa môùi phaûi.
   - Baø Naêm coù veû thaám yù. Mình taán coâng luoân:
  - Baây giôø baø Naêm chòu voâ ñaïo chöa?
   - Thuûng thaúng, ñeå toâi coøn suy nghó.

   OÂ Moân, ... 1963
  Mình ñaõ keát thuùc moät thaùng truyeàn giaùo ôû Ñònh Moân vaø giaõ töø baø Naêm vaøo saùng hoâm nay. Coøn baø Naêm thì ñaõ giaõ töø mình vaøo toái hoâm qua. Toái hoâm qua, sau giôø giaùo lyù ôû nhaø oâng Saùu Ñeàn, mình veà nhaø baø Naêm ñeå chui voâ muøng, ngoài xeáp baèng ñoïc kinh toái nhö thöôøng leä. Nhöng ngöôøi ôû ñaâu maø ñoâng theá? Coù leõ baø Naêm cuùng côm cho oâng Naêm, mình nghó buïng vaäy. Baø Naêm böng ra hai maâm chaùo vòt ñaët treân hai boä vaùn, roài baø long troïng tuyeân boá lyù do.
 - Ngaøy mai oâng thaày ñi roài. Töø ngaøy oâng thaày ñeán ôû ñaây vôùi toâi chöa aên vôùi toâi böõa côm naøo. Hoâm nay toâi ñaõi oâng thaày noài chaùo vòt. Baø con aên chaùo ñeå töø giaõ oâng thaày.
 Mình ngaån toø te. Quaû thaät, baø Naêm ít mieäng vaø kín mieäng quaù. Naáu chaùo vòt ñaõi mình maø mình khoâng heà hay bieát gì. Baây giôø mình ñöùng xôù rôù chaúng bieát ñaùp töø ra sao. Chæ bieát noùi moät lôøi: Caùm ôn baø Naêm, caùm ôn baø conoï, roài keùo gioø leân boä ngöïa huùp chaùo vôùi baø con. Thì ra ngaøy ñeán cuõng nhö ngaøy ñi: moät ngöôøi ít moàm, moät ngöôøi ít mieäng vôùi caên nhaø laëng leõ, beân caïnh caây löïu coù moät traùi coâ ñôn, laëng leõ ñaùnh ñu vôùi gioù.

   Saøi Goøn, ... 1964
 Hoâm nay cha sôû OÂ Moân vieát thö baùo tin: Baø Naêm ñaõ ñöôïc röûa toäi vaø hieän ñang giöõ ñaïo thaät soát saéng. Taï ôn Chuùa. Baø Naêm nhaéc thaày nhieàu laém. Kyø heø naøy thaày nhôù taëng quaø cho baøoï. Mình oân laïi taát caû moïi kyû nieäm veà baø Naêm vôùi moät taám loøng bieát ôn vaø caûm meán. Baø Naêm hieàn nhö cuû khoai, laëng leõ nhö con soø, caàn cuø nhö con kieán. Xoùm gieàng ai cuõng thöông. Ñieàu ñaëc bieät laø baø raát thöông baø Naêm lôùn. OÂng Naêm cheát ñi ñeå laïi hai baø vôï, baø Naêm lôùn vaø baø Naêm nhoû. Hai baø ôû hai caên nhaø lieàn ranh. Baø Naêm lôùn saéc saûo vôùi caëp maét long lanh vaø ñoâi moâi moûng. Baø Naêm nhoû thì hieàn töø vôùi ñoâi moâi hôi daøy. Baø Naêm lôùn coù veû töï cao töï ñaïi. Baø Naêm nhoû thì khieâm toán hieàn hoøa. Hoï chaúng caõi nhau, chaúng noùi xaáu nhau bao giôø. Noài cheø noài chaùo beân naøy ñeàu ñöôïc san sôùt sang beân kia. Khoâng bieát baø Naêm lôùn coù theo ñaïo nhö baø Naêm nhoû khoâng nhæ?

  OÂ Moân, ... 1964
 Hoâm nay mình voâ Ñònh Moân thaêm baø Naêm nhoû. Mình taëng cho baø moät chuoãi hoät tuyeät ñeïp. Hoâm nay mình môùi thaáy baø Naêm cöôøi heát côõ. Caùi moâi daøy cuûa baø ñöôïc keùo moûng ra. Baø nhí nhaûnh hoûi ngay:
 - Thaày coù cho baø Naêm lôùn moät chuoãi khoâng?
 - Toâi chæ coù moät chuoãi taëng baø Naêm thoâi.
 - Vaäy thì toâi hoång nhaän ñaâu. Hai chò em toâi phaûi ñoàng ñeàu. Toâi theo ñaïo, baø Naêm lôùn cuõng theo ñaïo. Toâi coù chuoãi hoät, thì baø Naêm lôùn cuõng phaûi coù.   
  Mình tiu nghæu boû chuoãi hoät vaøo tuùi vaø ñònh buïng ñi Saøi Goøn mua moät chuoãi nöõa ñeå taëng ñoàng ñeàu cho hai baø vôï cuûa moät ngöôøi ñaõ cheát. Quaû thaät treân ñôøi coù nhieàu chuyeän laï. Chuyeän laï thöù nhaát laø hai baø vôï khoâng ghen nhau maø yeâu nhau nhö chò em ruoät. Chuyeän laï thöù hai laø Thaùnh Thaàn lôïi duïng cheá ñoä ña theâ ñeå ban ñöùc tin theo kieåu hoát huïi. Quaû thaät Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ñaáng söûa laïi moïi söï trong ngoaøi chuùng toâi. Ngöôøi muoán thoåi ñaâu thì thoåi. Ngöôøi ñeán töø ñaâu: khoâng bieát; Ngöôøi seõ ñi ñaâu: khoâng bieát. Chæ bieát moät ñieàu laø coù Ngaøi vaø Ngaøi laø chuû choát cuûa söï nghieäp truyeàn giaùo.