Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

  Aùo nhaø tu

 Naêm Caên, ngaøy 25.5.1971
 Hoâm nay mình ñi tìm ngöôøi coâng giaùo, ñeå töø ñoù mình ñeán vôùi löông daân. Laøm theá naøo ñeå tìm ñöôïc hoï? Mình maëc aùo doøng roài cöù thaû boä treân ñöôøng doïc theo bôø soâng... Boãng coù tieáng la leân:
  - Cha!
  - OÂng coù ñaïo haû?
   - Daï.
 OÂng Naêm moùc ví ra, roài ñöa cho mình moät taám hình thaùnh Antoân. Taám hình ñöôïc gaáp boán, cuõ vaø nhaøu naùt. Ñaõ töø laâu roài, oâng Naêm caát ñaïo trong loøng, khoâng daùm bieåu loä ra beân ngoaøi. Ñaïo ñoàng nghóa vôùi ñoùng ñinh, oâng hieåu nhö theá. Trong caên leàu cuûa oâng khoâng coù daáu hieäu gì cuûa ngöôøi coâng giaùo: Khoâng coù aûnh Thaùnh giaù, khoâng coù hình Ñöùc Meï. Nhöng trong kyù öùc cuûa oâng coù nhieàu hình aûnh thaân thöông veà ñaïo, trong ñoù coù caùi aùo doøng ñen. Neáu khoâng maëc aùo doøng, thì hoâm nay mình ñaõ khoâng tìm ra ñöôïc oâng Naêm. AÙo doøng ôi, ta khoâng thích maøu ñen tang toùc cuûa ngöôi, nhöng ta caàn ngöôi, vì nhôø ngöôi maø ta tìm ra ñöôïc nhöõng ngöôøi anh em thaân yeâu ñang troâi daït treân maûnh ñaát Naêm Caên oâ hôïp naøy...

      Caø Mau, ...

Hoâm nay mình ñöôïc nghe moät tin vöøa raát taàm thöôøng, vöøa raát nhieàu yù nghóa. Coù moät vò Toång Giaùm muïc ngöôøi Phaùp, sau khi ñi daïo phoá Saøi Goøn, ñaõ vieát thö cho Ñöùc Toång Bình, ñaïi yù nhö sau:  âXin Ñöùc Cha caám caùc linh muïc khoâng ñöôïc maëc aùo doøng khi ñi ra phoá: noù chöôùng quaù! Ra phoá thì maëc  âxi-vinoï nhö moïi ngöôøi...  ï Mình nghó buïng: maét taây thì thaáy chöôùng, chöù maét ta thì chöa chaéc. Nhöng coù moät ñieàu raát chaéc chaén, ñoù laø giaùo só vaø tu só neân tìm ra moät con ñöôøng ñeå ñi ñeán vaø moät neáp soáng ñeå trôû neân gioáng moïi ngöôøi. Chaéc haún Ñöùc Gieâsu cuõng ñaõ hoøa mình vôùi quaàn chuùng theo ñöôøng loái ñoù. Vaán ñeà khoâng phaûi laø maëc hay khoâng maëc aùo doøng, maø laø trôû neân ngöôøi vôùi moïi ngöôøi, tröø söï toäi, ñeå ñöa moïi ngöôøi veà vôùi Ñöùc Kitoâ.

  Caùi Raén, ngaøy 10.9.1995

 Hoâm nay mình nhaän ñöôïc moät laù thö cuûa moät oâng baïn giaø chöa heà dieän kieán. OÂng khuyeân mình neân maëc clergy-man. OÂng göûi ñính keøm hai taám hình caét töø baùo Coâng Giaùo vaø Daân Toäc: Taám hình cha Huyønh Coâng Minh maëc clergy-man vôùi lôøi ghi chuù: oâvöøa goïn, vöøa ñeïpoï, taám hình cha Ngoâ Ñình Phaùn maëc xi-vin vôùi lôøi ghi chuù: oâchaúng bieát laø cha hay khoâng chaoï. OÂng laäp luaän: 1. Duø aùo doøng khoâng laøm neân thaày tu (Loõhabit ne fait pas le moine), nhöng thaày tu thì phaûi maëc aùo thaày tu. Cuõng nhö anh boä ñoäi thì maëc quaân phuïc. 2. Chieác aùo doøng taïo ñöôïc söï kính neå cuûa nhaân daân. Caùc vò sö luùc naøo cuõng maëc aùo caø sa vaø coøn ñeå ñaàu troïc nöõa: coù maát maùt gì ñaâu. 3. Maëc aùo doøng giuùp giaùo só vaø tu só giöõ mình gioáng nhö aùo giaùp baûo veä ngöôøi chieán só. 4. AÙo doøng cuõ coù veû lình xình khoù ñi laïi. Clergy-man vöøa goïn, vöøa ñeïp laïi vöøa phaân bieät vôùi ngöôøi ñôøi. Theâm moät caây thaùnh giaù nhoû caøi ôû tuùi aùo nöõa thì tuyeät vôøi. Ñoïc thö cuûa oâng baïn giaø xong, mình caûm thaáy nhoät nhaït quaù, vì töø ngaøy 5.1.1975 mình chæ maëc aùo doøng trong khuoân vieân nhaø thôø vaø luùc cöû haønh caùc nghi thöùc phuïng vuï maø thoâi. Mình cuõng ñaõ hai laàn may clergy-man. Nhöng chöa laàn naøo coù ñöôïc moät caùi phoâ-coân cho ra hoàn. Mình beøn thaûo moät laù thô gôûi oâng baïn giaø, laù thô khoâng gôûi. Baùc Maïnh meán, Toâi ñaõ ñoïc thö cuûa baùc. Boái roái quaù, vì toâi chöa maëc aùo doøng, hoaëc clergy-man nhö baùc ñeà nghò. Toâi cuõng chöa quyeát ñònh seõ maëc tu phuïc nhö baùc ñeà nghò hay khoâng. ÔÛ ñaây toâi chæ xin ghi laïi vaøi kyû nieäm cuûa ñôøi mình lieân quan ñeán vieäc maëc vaø khoâng maëc aùo doøng ñeå anh em mình cuøng suy nghó:
  + Naêm 1947 toâi gia nhaäp Tieåu chuûng vieän. Tu phuïc cuûa toâi luùc ñoù laø aùo daøi ñen. Moät laàn kia toâi ñi qua moät xoùm ngoaïi. Moät baày treû chaên traâu bu laïi laøm thaønh moät cuoäc bieåu tình boû tuùi. Khaåu hieäu duy nhaát laø:  âñaû ñaûo aùo daøi!  ï. Toâi vöøa sôï vöøa xaáu hoå, cuùi ñaàu laàm luõi maø ñi. Ñi ñaõ xa, maø tieáng hoâ  âñaû ñaûo ï vaãn coøn dính vaøo taø aùo.
  + Naêm 1994 toâi cuøng 12 nöõ tu Meán Thaùnh Giaù Taân Laäp ñi veà mieàn cöïc Nam cuûa toå quoác... Chaúng ai trong chuùng toâi maëc aùo doøng. Toâi ngoài ôû baêng treân. Sau toâi laø moät baø giaùo taäp. Boãng coù tieáng noùi trao ñoåi phía sau löng: - Môøi dì ngoài, toâi ñöùng cho. - UÛa, baø phöôùc haû? - Sao dì bieát? - Thaáy töû teá quaù aø! Vaø caùi maët hieàn hieàn...
  + Naêm 1989 toâi ra Haø Noäi. Chieác xe toác haønh Ñaø Naúng-Haø Noäi tôùi beán Kim Lieân vaøo luùc 2 giôø saùng. Sôùm quaù. Toái quaù. Noãi sôï bao truøm... Boán giôø saùng toâi môùi daùm ra khoûi xe xuoáng phoá uoáng caø pheâ, roài keâu xích loâ veà nhaø thôø Chaùnh toøa döï leã. Sau leã toâi vaøo Toøa Giaùm muïc chaøo Ñöùc Hoàng y Caên. Ñuùng giôø aên saùng, neân toâi ñöôïc môøi vaøo baøn. Toâi caûm thaáy coâ ñôn laï luøng, vì taát caû ñeàu maëc aùo doøng tröø moät mình toâi. AÊn xong, Ñöùc cha Thuaän keùo aùo vaø gheù vaøo tai toâi. - Cha vui loøng maëc aùo doøng, vì Ñöùc Hoàng y ngöôøi muoán nhö theá. - Daï... Mieäng noùi daï, nhöng trong buïng ñaõ tính baøi chuoàn, vì trong tuùi haønh trang khoâng coù aùo doøng. Vaø toâi ñaõ chuoàn thaät - Chuoàn ñeå khoûi ñoän thoå... Veà Sôn Taây toâi vaãn cuõn côõn vôùi chieác aùo sô-mi cuït tay. Toái hoâm ñoù voâ nhaø nguyeän ñoïc kinh toái. Boãng coù tieáng ñoäng nheï ôû phía sau. Toâi quay laïi thì thaáy moät chieác aùo doøng vaét ngang treân thaønh gheá. Toâi hieåu ñoù laø moät lôøi nhaéc nhôû kheùo leùo. Hai naêm sau toâi laïi voâ Toøa Giaùm muïc Haø Noäi. Ñöùng noùi chuyeän ôû tröôùc cöûa phoøng Ñöùc cha Thuaän coù boán ngöôøi: Ñöùc cha Thuaän, Ñöùc cha Tuøng Cöông, cha Sinh vaø toâi. Boãng coù tieáng chuoâng keâu leng keng töø phoøng aên voïng leân. - Cheát roài caùc ñaáng. Toâi khoâng coù aùo doøng thì xuoáng nhaø côm ñöôïc khoâng? Ñöùc cha Tuøng Cöông baän clergy-man giô hai tay leân vaø thoát ra nhö theá. - Xin Ñöùc cha cöù noi göông Ñöùc Toång. Cha Sinh chæ veà phía Ñöùc cha Thuaän. Toâi ngoù Ñöùc cha Thuaän. Khoâng coù aùo doøng. Khoâng coù clergy-man. Quaàn baø ba ñen. AÙo sô-mi ñen may kieåu clergy-man nhöng khoâng caøi nuùt coå vaø khoâng phoâ-coân. Hoâm aáy trong phoøng aên, khoâng coù ai maëc aùo doøng, vì Ñöùc Hoàng y khoâng coøn nöõa.
  + Naêm 1982, toâi ñeán nhaø thôø Caây Queùo thì ñöôïc thaáy cha sôû maëc aùo doøng baïc maøu ñang taø taø ñaïp xe coïc caïch treân ñöôøng. Ngoài sau yeân xe cuûa ngaøi laø moät oâng sö maëc aùo caø sa vaøng. Hình aûnh deã thöông quaù chöøng!...