Nhaät Kyù Truyeàn Giaùo

   Anh em                                              

  Caàn Thô, ... 1971
        

Reng... Reng...
    - Aloâ, nhaø thôø Chaùnh toøa toâi nghe.
   - Cha Haäu ñoù phaûi khoâng?
   - Thöa Ñöùc cha, vaâng.
   - Cha leân Toøa Giaùm muïc gaëp toâi ngay baây giôø.
   - Daï.
 Caàu thang Toøa Giaùm muïc laøm baèng ñaù maøi maøu xanh troâng thaät maùt maét. Nhöng sao loøng mình chaúng dòu maùt chuùt naøo. Mình böôùc leân thaät chaäm nhö muoán níu keùo thôøi gian laïi. Mình roùn reùn ñeán tröôùc cöûa phoøng Ñöùc Giaùm muïc vaø goõ thaät nheï. Hoâm nay laàn ñaàu tieân mình phaûi ñoái dieän vôùi Ñöùc Giaùm muïc. Chuyeän gì seõ xaûy ra? Chuyeän vui thì chaéc khoâng phaûi, coøn chuyeän buoàn thì laø chuyeän gì, taïi sao?
  Coù tieáng deùp leâ treân neàn gaïch boâng, caùnh cöûa môû toang. Ñöùc Giaùm muïc cöôøi vui veû:
 - ÔØÄ, Cha Haäu, ngoài xuoáng ñaây. Thuoác ñaây, cha huùt ñi. Cha huùt thuoác laøo thì thuoác naøy nhaèm nhoø gì.
  Ngaøi ñaåy cho mình goùi Bastos xanh roài e heøm laáy gioïng. Thaáy ngaøi côûi môû, nhòp tim mình baét ñaàu trôû laïi bình thöôøng.
   - Cha xin ñi truyeàn giaùo thì toâi cho cha ñöôïc toaïi nguyeän. Coù hai nôi toâi choïn laøm thí ñieåm truyeàn giaùo: moät laø Caùi Taéc, hai laø Naêm Caên. Cha muoán ñi nôi naøo tuøy yù cha. Caùi Taéc thì mình bieát vì chæ ôû caùch nhaø thôø Chaùnh Toøa 16 caây soá vaø ôû ngay beân quoác loä. Coøn Naêm Caên thì mình khoâng bieát noù ôû ñaâu. Maùu anh huøng vaø maùu giang hoà boác leân nguøn nguït. Mình traû lôøi ngay:    - Thöa Ñöùc Cha, con xin ñi Naêm Caên, nhöng thöa Ñöùc cha, Naêm Caên ôû ñaâu?
   - Toâi cuõng chöa bieát, môùi chæ thaáy noù treân baûn ñoà, cha ra ngoaøi naøy maø xem.
  Ngaøi ñöa mình ra coi caùi baûn ñoà lôùn baèng caùi chieáu ñoâi, döïng ôû ngoaøi haønh lang. Ngaøi cuùi xuoáng mieàn cöïc Nam, laáy ngoùn tay gí vaøo moät voøng troøn nhoû:    - Noù ñaây naøy. Toâi ñöôïc baùo caùo cho bieát ôû ñaây raát ñoâng daân cö. Daân chuùng raát ngheøo vaø thaát hoïc. Cha xuoáng ñoù xem tình hình theá naøo roài môùi tính ñöôïc.
  Hai cha con trôû laïi phoøng khaùch. Laàn ñaàu tieân mình ñöôïc ngoài noùi chuyeän taâm tình vôùi Ñöùc Giaùm muïc. Goùi thuoác Bastos cöù vôi daàn ñi, coøn tình cha con thì laïi cöù cao ñaày leân. Ñöùc Giaùm muïc keå chuyeän ñôøi mình, ñôøi chuûng sinh, ñôøi linh muïc, ñôøi laøm nhaø giaùo, ñôøi laøm Giaùm muïc,...

  Naêm Caên, ñeâm 19.10.1971

Giaác nguû bò caét ñöùt vaø chaám döùt bôûi moät giaác mô. Mình mô thaáy meï ñang duùi vaøo tay mình moät naém tieàn leû. Baø nhìn mình khoâng noùi moät lôøi. Meï mình ngheøo laém. Thaân hình baø tieàu tuïy vaø beù nhoû. Cöù moãi laàn töïu tröôøng, baø laïi duùi vaøo tay mình moät soá tieàn leû nhö theá. Coù leû baø ki coùp caû naêm trôøi môùi coù ñöôïc ngaàn aáy tieàn. Baø xaáu hoå vì soá tieàn aáy quaù nhoû beù so vôùi loøng thöông lôùn lao maø baø vaãn daønh cho mình, moät ñöùa con maø baø ñaõ ñaët nhieàu kyø voïng nhaát. Hình aûnh tieàu tuïy vaø beù nhoû cuûa meï, thaùi ñoä ruït reø ñaày maëc caûm töï ti cuûa baø laøm mình khoùc oøa leân. Theá laø giaác mô chaám döùt. Nhöng doøng nöôùc maét laïi tieáp tuïc traøo ra, traøo ra maõi khoâng ngöng. Coù leõ mình ñaõ queân khoùc töø treân hai chuïc naêm roài. Mình vaãn töï haøo veà ñieàu ñoù. Theá maø hoâm nay mình laïi khoùc vaø khoùc quaù chöøng. Phaûi chaêng cuoäc ñôøi cuûa mình ñaõ chuyeån höôùng? Mình quen soáng vôùi lyù trí vaø yù chí. Hoâm nay con ngöôøi mình ñaõ nhaõo ra vaø buoâng theo tình caûm. Quaû theá, khi ñeán vôùi Naêm Caên, mình ñaõ töï nguyeän choïn phaàn nhoû nhaát, hieân ngang huùc ñaàu vaøo moïi thieáu thoán vaø thöû thaùch. Nhöng töø ít laâu nay, con tim mình baét ñaàu nhoû laïi, ti tieän vaø heïp hoøi. Mình baét ñaàu so ño vaø phaân bì vôùi anh em veà ñôøi soáng vaät chaát: + Naøo laø ngöôøi ta coù nhaø cao cöûa roäng, coøn mình thì chæ coù tuùp leàu luùp chuùp. + Naøo laø ngöôøi ta ñöôïc aên uoáng ñaày ñuû, coøn mình thì cöù haùt maõi caùi ñieäp khuùc  âkhoâ keøo chaám nöôùc töôngï. + Naøo laø ngöôøi ta coù ñuû thöù ngaân quyõ. Loä phí ñi tónh taâm haèng naêm cuõng ñöôïc trích töø quyõ nhaø xöù, coøn mình thì cöù  âtraêm daâu ñoå ñaàu taèmï, töø moät vieân thuoác caûm cho tôùi caùi muøng caùi chieáu ñeàu laáy töø trong tuùi raùch maø ra. + Naøo laø ngöôøi ta ôû ngay trung taâm thaønh phoá, muoán mua saùch baùo thì chæ 5 phuùt sau laø coù, coøn mình thì caû thaùng trôøi môùi coù ñöôïc moät tôø baùo cuõ meøm. + Naøo laø ban ñeâm ngöôøi ta ngoài coi tivi tænh bô, coøn mình thì phaûi ñöùng ngaém aùnh hoûa chaâu, nôm nôùp lo sôï. + Naøo laø ngöôøi ta thì ñöôïc giaùo daân cung phuïng ñuû thöù: töø moùn  âñeát-xe ï ngoït lòm treân baøn aên, cho tôùi chieác xe âeách-baø chaïy phom phom treân xa loä, coøn mình thì phaûi ñi xin töøng lon gaïo ñeå nuoâi caùn boä truyeàn giaùo. OÂi lon gaïo truyeàn giaùo, mi ñaøy ñoïa ta bieát bao nhieâu! Baây giôø mình môùi hieåu thaám thía caâu noùi cuûa Ñöùc Giaùm muïc: Toâi khoâng daùm sai caùc cha ñi truyeàn giaùo, vì cuoäc ñôøi truyeàn giaùo gian khoå laémï. Mình khoâng sôï gian khoå, nhöng mình khoâng ngôø raèng gian khoå ñang gaëm nhaám ñôøi mình vaø ñang bieán mình trôû thaønh con ngöôøi ti tieän vaø heïp hoøi. Mình thoaùng naûy ra yù nghó  âñaøo nguõ thì boãng coù tieáng uù ôù ôû trong muøng beân caïnh. Mình laáy ñeøn pin roïi sang, thì Mai, ngöôøi baïn ñoàng haønh cuûa mình ñang cuï cöïa trôû mình, roài laïi chìm vaøo giaác nguû yeân laønh. Mai laø ngöôøi baïn ñoàng haønh baát ñaéc dó. Mình coøn nhôù cuoäc ñoái thoaïi hoâm aáy ôû Toøa Giaùm muïc. Ñöùc cha Quang noùi:
    -Toâi cho cha choïn baát cöù Cha naøo hôïp taùnh vôùi cha ñeå ñi truyeàn giaùo ôû Naêm Caên.
   - Thöa Ñöùc cha, con bieát ñi Naêm Caên laø phieâu löu laém, xin Ñöùc cha cho con ñi moät mình ñeå thöû xem sao ñaõ.
   - Khoâng ñöôïc. Phaûi coù hai cha môùi ñöôïc.
   - Vaäy thì xin Ñöùc cha cho con cha Mai. Con thaáy cha Mai hieàn, coù theå hôïp vôùi con. Nhöng thöa Ñöùc cha, cha Mai maéc beänh bao töû.
   Mình quí meán Mai, moät ngöôøi anh em linh muïc hieàn hoøa vaø traàm tónh. Nhöng mình laïi khoâng muoán Mai ñi vôùi mình, sôï raèng mình seõ trôû thaønh keû mang baát haïnh ñeán cho anh em. Mình coá tình khai beänh bao töû cuûa Mai ñeå doàn Ñöùc cha vaøo chaân töôøng maø cho mình oâñôn phöông ñoäc maõoï. Theá nhöng Ñöùc cha vaãn lieàu maïng cho Mai ñi Naêm Caên vôùi mình. Baây giôø thì Mai ñang ôû ñoù, ñang nguû yeân laønh, coøn mình thì ñang manh nha tö töôûng  âñaøo nguõ.

  Mai meán, Toâi xin loãi anh, bôûi taïi toâi maø anh phaûi soáng khoán khoå giöõa maûnh ñaát âkhæ khoâng daùm ho, coø khoâng daùm gaùy ï naøy! Nhöng toâi xin caùm ôn anh bôûi anh ñang laø ñeà taøi suy nghó lôùn cho toâi. Ñeå hieåu theá naøo laø giaù trò cuûa söï hieän dieän cuûa anh, toâi töï ñaët caâu hoûi:  âNeáu khoâng coù anh, thì toâi seõ ra sao?ï. Ñöùc Gieâsu Thaày chí thaùnh cuûa chuùng ta ñaõ sai töøng hai ngöôøi leân ñöôøng truyeàn giaùo. Chaéc haún Thaày cuûa chuùng ta nhaém nhieàu muïc ñích khaùc nhau:   1. Hai ngöôøi cuøng rao giaûng moät lôøi, lôøi aáy laø söï thaät. Ñoù laø luaät vaø luaät aáy ñaõ ñi vaøo vaên hoùa daân toäc Do Thaùi.
  2. Hai ngöôøi cuøng laøm moät vieäc, vieäc aáy laø vieäc cuûa taäp theå. Giaùo hoäi laø moät taäp theå. Giaùo hoäi laø phoå quaùt. Neáu chæ coù moät ngöôøi laäp giaùo ñieåm, ngöôøi aáy seõ muùa gaäy röøng hoang, seõ bieán giaùo ñieåm thaønh tö höõu, hay ít nhaát ngöôøi aáy seõ coù caûm töôûng mình laø moïi söï. Nhö vaäy Giaùo hoäi maø ngöôøi aáy xaây döïng seõ ñaùnh maát tính phoå quaùt laø moät ñaëc tính quan troïng cuûa Giaùo hoäi. Mai meán, Neáu khoâng coù anh, toâi seõ laø anh huøng caùt cöù moät coõi; toâi seõ ñoäc ñoaùn; toâi seõ bieán giaùo ñieåm thaønh toâi vaø toâi thaønh giaùo ñieåm. Nhö theá thì coøn gì laø truyeàn giaùo.
  3. Saùch chieán quoác noùi:  âKhi hai ngöôøi cuøng lo moät vieäc, hoï seõ yeâu nhau; khi hai ngöôøi cuøng höôûng moät quyeàn lôïi, hoï seõ gheùt nhau. Anh vaø toâi cuøng chia nhau kieáp soáng gian khoå, cuøng chia nhau traùch nhieäm naëng neà. Gian khoå aáy vaø traùch nhieäm aáy boãng trôû neân eâm aùi hôn, nheï nhaøng hôn. Coøn quyeàn lôïi thì chuùng ta chaúng coù ñeå maø giaønh giaät, ñeå maø gheùt nhau. Mai meán, Neáu khoâng coù anh ôû ñaây, lieäu toâi coù ñuû söùc tieáp tuïc söù maïng maø Chuùa Thaùnh Thaàn trao phoù hay khoâng? Neáu khoâng thaáy anh naèm ôû ñoù, ñang thôû ñeàu ñeàu trong moät giaác nguû yeân laønh, lieäu toâi coù ñuû can ñaûm ñeå boû ñi caùi yù nghó  âñaøo nguõï vöøa môùi manh nha khoâng? Thaáy anh trong giaùo ñieåm, toâi caûm thaáy yeân taâm. Thaáy anh ôû ñoù, loøng toâi vôi ñi bao noãi phieàn muoän giaøy voø. Thaáy anh ôû ñaây, doøng nöôùc maét tuûi haän khoâng coøn tuoân traøo nöõa. Ñeâm nay toâi thao thöùc khoâng nguû, nhöng ñeâm mai toâi seõ nguû moät giaác thaät ngon, bôûi vì toâi bieát raèng anh vaãn ôû ñoù, ôû ngay beân caïnh toâi...
  Mai meán, Trôøi gaàn saùng roài. Anh coù bieát khoâng, nöôùc thuûy trieàu ñaõ traøn vaøo nhaø chuùng ta. Ñoâi deùp cuûa anh, ñoâi deùp cuûa toâi ñeàu ñaõ theo nhau troâi daït veà moät goùc. Laùt nöõa khi anh thöùc daäy, anh seõ ngaån ngô vì maát deùp; anh seõ baøng hoaøng vì phaûi loäi bì boõm ngay trong nhaø cuûa chuùng ta. Nhöng caû hai chuùng ta seõ höôûng moät traän cöôøi gioøn giaõ, ñeå ñoùn chaøo moät ngaøy môùi.